«ملت ما»- مجموعه طنز«خنده‌بازار» مخاطبان زيادي دارد. اين مخاطبان هم معترضان اين مجموعه هستند هم موافقان آن، اما هر دو گروه به نوعي به‌خاطر گذران وقت هم كه شده پاي اين مجموعه مي‌نشينند و آن را مي‌بينند. در اين‌كه مجموعه طنز«خنده بازار» حرف جديدي در نوع بيان و شيوه خنداندن مخاطب ندارد، شكي نيست؛ اما مي‌توان گفت كه اگر 50 سال ديگر هم برنامه‌اي با اين مختصات پخش شود و تيپ‌هاي آن از شخصت‌هاي بزرگ ورزشي و هنري و مديران و... گرفته شده باشد باز هم براي دوران خود پرمخاطب است.

 

 

نگاهي به مجموعه طنز خنده‌بازار و  شباهت‌هاي آن با مجموعه طنزهاي دهه هفتاد

حالا اما پرسش اين‌جاست كه«خنده بازار» جذابيتش را مديون چيست؟ مديون(همان‌گونه كه گفتيم) تقليد از شخصيت‌هاي شناخته شده و برنامه‌هاي محبوب. كاري كه ايراني‌هاي فرهنگ دوست و هنرپرور معمولا در محافل خانوادگي به‌شدت به آن تمايل نشان مي‌دهند؟ طنازان و هنرمندان خانواده تقليد از خاله، عمو، دايي و... را شروع مي‌كنند و بعد به ستاره‌هاي سينما و ورزشكاران و سياستمداران مي‌رسند. مهم‌ترين برگ برنده«خنده‌بازار» همين است؟

 

آيا شوخي‌هاي ساده و پيش‌پا افتاده با عادل فردوسي‌پور و برنامه«90»، ارايه كاريكاتوري از فريدون جيراني، احمد نجفي، رضا صادقي، علي دايي، حبيب كاشاني، مسعود فراستي، مرتضي شايسته(در دوره نخست پخش) و... جذابيت خاصي دارد؟ اگر يادمان باشد در«ساعت خوش» هم مهران مديري با مرحوم منوچهر نوذري و مسابقه‌اش شوخي مي‌كرد، اما جنس شوخي او با آنچه در«خنده بازار» اتفاق مي‌افتد متفاوت بود.

 

حتي مردم هم اين را مي‌‌دانند كه مجموعه طنز«خنده بازار» به مدد شوخي با برنامه‌هاي تلويزيوني به شهرت رسيد. برنامه طنزي آيتمي كه يادآور برنامه‌هاي طنز«ساعت خوش» و ويژه برنامه‌هاي نوروزي سيما در اوايل دهه 70 است. نوعي از طنز تلويزيوني كه مهران مديري و بسياري از همدوره اي‌هاي او از اين طريق شناخته شده و رشد كردند.

 

پخش برنامه‌هايي از ايندست در 2 دهه اخير به وضوح نشان از توفيق اين نوع طنز و استقبال مخاطبان پر شمار سيما از آن دارد. به نظر مي‌رسد«خنده بازار» نيز در راستاي همين رويكرد در سيما توليد و پخش مي‌شود. گرايشي كه سال‌هاست نتيجه بخش بودن آن جواب داده! و شايد براي نگه داشتن مخاطبان تلويزيوني پاي برنامه‌هاي داخلي ايده‌اي مقبول به نظر برسد.

 

از طرف ديگر«خنده‌بازار»  مانند برنامه‌هاي متقدم‌تر خود مثل«ساعت‌خوش» مي‌تواند سكوي پرتابي شود براي عوامل آن به‌ويژه بازيگرانش چرا كه با تيزهوشي توانسته از عنصر پرمخاطب بودن به لحاظ جاذبه‌هاي ويژه خود بهره ببرد. شوخي با برنامه‌هاي تلويزيوني در«خنده بازار» نيز  مانند اسلاف خود رونق دارد. البته مقداري دايره شوخي‌ها وسيع‌تر شده و ورزشكاران و اصناف را هم شامل شده اما هنوز با وجود اشاراتي كم رنگ، مسئولان از كمند انتقاد به شيوه طنز در امان مانده‌اند.

 

محسن سليماني فاخر در يكي از يادداشت‌هايش مي‌نويسد:«تاريخ ساخت آثار و مجموعه‌هاي طنز شبانه از سال 72 تاكنون با فراز ونشيب‌هاي فراواني روبه‌رو بوده است؛ اين مسير كه با برنامه طنز«نوروز72» آغاز شد، در دوره‌اي موفق، و ايامي را با بي‌اقبالي مخاطبان روزگار سر كرده است. اين نوع برنامه‌ها به‌طور عموم به علت نياز جامعه به جاري ساختن لبخند در زندگي و ترويج شادي در فضاي عمومي كشور، از نظر تماشاگران عام، مطلوب به نظر مي‌رسد اما ضروريست كه اين اقبال و پاسخگويي به نياز مخاطب، با نوآوري و خلاقيت سازندگان همراه باشد.

 

در دهه 60 و اوايل دهه 70، ديگر برنامه‌هاي طنز تلويزيوني كهنه و كليشه شده و طنزهاي كلامي و تيپ‌هاي راديويي در قالب سخت و خشك، با گذشت زمان و تكرار، رنگ باخته بودند و ديگر جايي در دل مخاطب نداشتند. در آن دوره، تماشاگر ديگر از«دايي عباس و آقاي نيكي» خسته شده بود؛«عبدلي و اوستا» حرفي نو براي گفتن نداشتند؛ منوچهر نوذري، فرهنگ مهرپرور، منوچهر آذري و عليرضا جاويدنيا ديگر جذابيت‌هاي كلامي و تصويري خود را از دست داده بودند.

 

در اين زمان بود كه برنامه‌هاي طنز تلويزيون بايد راه ديگري مي‌يافت و به همين خاطر گام نخست تحرك و تغيير اساسي ساختار برنامه‌هاي طنز سيما با جنگ«نوروز 72» توسط داريوش كاردان و علي عمراني برداشته شد. مجموعه طنز «پرواز 57» نيز كه در سال 72 پخش شد، مجموعه متفاوتي بود كه پس از مجموعه طنز آوانگارد(پيشرو) و صاحب سبك«نوروز 72» روي آنتن رفت و راه را براي تداوم طنزهاي آيتمي در سيما هموار كرد.

 

بينندگان خسته از كليشه‌هاي تكراري تلويزيون، به ناگاه با گونه‌هاي جديد، خلاقانه و كاملا متفاوت طنز با چهره‌هايي مانند«مهران مديري»، «رضا عطاران»، «نصراله رادش» و «غلامرضا نيكخواه» روبه‌رو شدند كه حرف‌هايي تازه و جذابي براي ارايه داشتند و از اعتماد به نفس و تحرك بياني و بدني برخوردار بودند كه با به روز كردن قالب‌هاي آن روز تلويزيون، آيتم‌هاي شوخي و تقليد از پيشكسوت‌هاي طنز سيما را اجرا و جاي خود را در دل مخاطب باز كردند.

 

زمان گذشت و ديگر ساخت طنزهاي آيتمي به‌شدت از رونق افتاد و تب طنزهاي سريالي كميك رواج يافت و باز هم مديري و عطاران سكاندار آن بودند و كارهاي قوي و ضعيفي به روي آنتن رفت. اما در سال 90، پس از وقفه‌اي طولاني، «خنده‌بازار» شروع دوباره بود كه باز مي‌توانست براي يك احياي دروني و ايجاد يك حس نوستالژيك(يادآورنده) و بازگشت به‌خاطرات گام‌هاي رو به رشدي بردارد اما متاسفانه اين‌گونه نشد. بازيگران و نويسندگان اين مجموعه هم درباره چرايي پيوستن به اين كار و همچنين نظرشان درباره كليت كار سخن‌هايي دارند؛

 

يزدان فتوحي نويسنده و بازيگر اين مجموعه در پاسخ به اين سوال هنرنيوز كه چطور شد با اين سابقه خوب به مجموعه«خنده بازار» رسيدي گفت: طي مدتي كه با عزيزاني مثل آقاي داوود نژاد و... كار كردم چيزهاي زيادي ياد گرفتم، در اين مدت با شهاب عباسي آشنا شدم، چند سالي را با او دوست بودم تا اين‌كه پيشنهاد بازي در مجموعه«خنده بازار» داده شد كه در ابتدا همه با يك نگراني آمدند كه قرار است بعد از سال‌ها دوباره كاري ساخته شود كه ساختار اصلي آن آيتم‌سازي است، اما اعتماد و دلگرمي شهاب عباسي باعث شد كه ما هر روز ترغيب شويم براي ادامه كار بيش‌تر و بهتر.

 

وي ادامه داد: ‌خنده بازار يك كار گروهي است، وقتي نخستين قسمت‌هاي كار پخش شد و ما انرژي و لطف مردم را ديديم خيلي بيش‌تر از قبل با دلگرمي بيش‌تر، دل قرص‌تر و انگيزه بالاتري كار را تا به امروز با تمام سختي‌ها و فشارهايي كه داشته و داريم ادامه داديم. وي با اشاره به اين‌كه پشت صحنه خنده بازار بسيار پشت‌صحنه آرامي است تاكيد كرد: به جرأت مي‌گويم يكي از بهترين و آرامترين پشت صحنه‌ها را مجموعه«خنده بازار» دارد.

 

مديريت خوب شهاب عباسي به عنوان كارگردان، حمايت‌هاي خوب آقاي شب خيز و محمد هاشم زاده. خدا را شكر، ما پشت‌صحنه خوبي داريم و رفافت همه بچه‌ها و اين‌كه فضاي امني را براي همه بازيگران به وجود آوردند باعث مي‌شود تلاش همه اعضاي گروه نشان داده شود. وي كه از نويسندگان اين مجموعه هم به شمار مي‌رود درباره متن اين اثر طنز گفت:

 

اوايل كار خيلي‌ها از ما مي‌پرسيدند كه آيا واقعا متني وجود دارد و شما بر اساس ديالوگ پيش مي‌رويد، اگر متني وجود ندارد پس چرا اسم ما به عنوان نويسنده كار در تيتراژ ثبت مي‌شود؟ شايد از هر 10 تا متني كه مي‌نويسيم فقط دو تاي آن قابل قبول باشد، هم شهاب عباسي و هم فريد شب‌خيز سختگيري مي‌كنند و خودمان را به‌شدت زير ذره بين قرار مي‌دهيم تا به خواسته‌اي كه مي‌دانيم مورد قبول مردم است و آنها دوست دارند دست پيدا كنيم.

 

وي ادامه داد: نكته خوبي كه در«خنده‌بازار» وجود دارد اين است كه هيچ كس احساس برتري ندارد و همه با هم دوست و رفيق هستند، اما با شهاب عباسي، سياوش مفيدي، آرش ميراحمدي و ابراهيم شفيعي خيلي بده بستان‌هاي خوبي داريم به‌ويژه سياوش و آرش كه قسمت‌هاي زيادي را هم با هم بازي داريم. وي با اشاره به نقش‌هايي كه ايفاكرده و آنها را دوست دارد اظهار داشت:

 

من همه كارهايم را دوست دارم اما در مجموعه«خنده‌بازار» چند تا از شخصيت‌هايي كه بازي كردم را به‌شدت دوست دارم مثل«اصغر فرهادي». افتخار ديگرم كار با آقاي عليرضا داوودنژاد است خيلي چيزها را از ايشان ياد گرفتم كه هنوز هم در كارم از آنها استفاده مي‌كنم. رامتين حامي‌فرد ديگر بازيگر اين مجموعه هم به ايسنا مي‌گويد: در آيتم«90» از مجموعه«خنده‌بازار»، اين نقشم بود كه مرا به مردم معرفي كرد و خيلي نقشم را دوست دارم. خوشي‌ام از اين‌ است كه مردم اين برنامه را دوست دارند؛ چرا كه قصد ما تهيه برنامه‌اي است كه مردم دوست داشته باشند.

 

وي در پاسخ به اين‌كه آيا خودتان هم علاقه‌اي به فوتبال و خبرهاي ورزشي داريد؟ به ايسنا خاطرنشان كرد: تماشاي فوتبال را بيش‌تر از بازي كردن دوست دارم ولي به‌طور معمول هفته‌اي يك بار با دوستانم براي تمرين فوتبال به سالن مي‌رويم. حامي‌فرد در ادامه درباره ورودش به گروه«خنده‌بازار» گفت:

 

پيش از پخش اين مجموعه در ماه رمضان گذشته اين نقش به من پيشنهاد شد و گروه با من تماس گرفتند اما بنا به دلايلي نتوانستم با آنها همكاري كنم؛ چرا كه احساس مي‌كردم چيزي براي گفتن در آيتم«90» ندارم و فكر مي‌كردم با توجه به تحصيلاتي كه دارم در حال محدود شدن در يك آيتم هستم.

 

به همين خاطر اوايل قبول نكردم تا اين‌كه دوباره به من پيشنهاد شد و من اين‌بار پذيرفتم؛ به اين خاطر كه دوست داشتم از نزديك فضاي كار را ببينم. وي اضافه كرد: پس از مدتي مشورت نياز داشتم كه دوباره به تلويزيون برگردم و خيلي هم خوشحالم كه در مجموعه«خنده‌بازار» هستم و ناراحتم از اين‌كه چرا از همان ابتدا كه به من پيشنهاد شد نپذيرفتم. بازيگر مجموعه«خنده‌بازار» در پاسخ به پرسشي مبني بر اين‌كه نظر شخصي شما درباره بازيگري كه پيش از اين نقش فردوسي‌پور را ايفا مي‌كرد چيست؟

 

گفت: كاري كه در ماه رمضان گذشته با اجراي سامان گوران پخش شد را دوست داشتم. به‌ويژه نقش‌هايي همچون علي دايي و... كه در اين‌جا من كاري به خوب بودن يا بد بودن اين كار ندارم و فقط قصد من تحليل بازي گوران است، نه چيز ديگر؛ ولي در كل شايد گوران در ايفاي نقش‌هايي جز فردوسي‌پور موفق‌تر بود كه البته نقش فردوسي‌پور را هم خيلي خوب ايفا كرد و من دوست داشتم و توانست خيلي موفق شود. حتي زماني كه به جاي وي به آيتم«90» خنده‌بازار آمدم، بسياري از دوستانم مي‌گفتند سامان گوران بهتر از تو بود و برعكس برخي از افراد هم من را تاييد مي‌كردند.

 

حامي‌فرد در ادامه با اشاره به انتقاداتي كه به آيتم 90 مجموعه خنده‌بازار شد، يادآور شد: علاوه بر آيتم 90 اين مجموعه به ديگر آيتم‌ها هم انتقاداتي شده بود كه طبيعي است و قرار نيست برنامه‌اي پخش شود و هيچ انتقادي به آن وارد نشود.ماهيت طنز فقط خنداندن مردم نيست و در واقع مي‌خواهد تلنگري به مسئولان وارد كند.

 

«سياووش مفيدي» ديگر بازيگر مجموعه«خنده‌بازار» در پاسخ به اين پرسش كه چه طور شد به جمع بازيگران مجموعه«خنده‌بازار» پيوستيد گفت: «شهاب عباسي» كارگردان اين مجموعه از دوستان قديمي‌ام است؛ با«فريد شب‌خيز» تهيه‌كننده آن نيز دورا دور آشنايي داشتم. كارگردان اين مجموعه طي تماس درباره تهيه اين كار و آيتم‌هاي مختلف آن توضيحاتي به من داد. اگر چه سال‌ها بود كه چنين آثاري، در تلويزيون توليد نشده بود اما به يكديگر اعتماد و كار را شروع كرديم.

 

وي درباره كارگرداني عباسي هم گفت: به نظرم او در كارش موفق بود. من هميشه به او اعتماد دارم و معتقدم كه مي‌تواند از پس كار برآيد و همان‌گونه كه شاهد بوديد موفق هم شد. البته بازي در مجموعه‌هاي طنز- انتقادي سخت است چون هر چه قدر جلوي چشم باشيد كار سخت‌تر مي‌شود و زير ذره‌بين قرار مي‌گيريد. وقتي سري دوم مجموعه ما پخش شد كسي از آن توقعي نداشت، به‌طور حتم در سري جديد توقع‌ها بالا مي‌رود و بايد سعي كنيم به ورطه تكرار نيفتيم و كارمان ضعيف نشود كه اين، كار را سخت‌تر مي‌كند.

 

 

< قبلی		بعدی >