|  بهزاد صديقي* |اگر بخواهيم نگاهي گذرا به تئاتر ايران در سال 1390 داشته باشيم بايستي كمي و كيفي به آن بیفكنيم و سپس با توجه به شرايط فرهنگي، سياسي، اجتماعي و اقتصادي كشور شرايط موجود آن را بررسي كنيم. ضمن آن‌كه تئاتر در مراكز ديگر جدا از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي هم در طول سال جريان دارد و اجرا مي‌شود. حال اين‌كه اين نمايش‌ها در تالارهاي آن مجموعه مركز فرهنگي با استقبال مخاطب روبه‌رو مي‌شود، نياز به تهيه و دريافت آمار از سوي متوليان آن مراكز دارد.

 

 

اگرچه اين نكته را نيز بايد يادآور شوم در اين يادداشت نگارنده نگاه آماري به وضع تئاتر در سالي كه روزهاي آخرش را سپري مي‌شود، نخواهد داشت. يك بار ديگر براي آن دسته از مخاطباني كه اطلاعات دقيقي از تالارهاي حرفه‌اي تئاتر تهران ندارند، يادآوري مي‌شود مجموعه تئاترشهر، تماشاخانه سنگلج، تالارهنر خانه نمايش اداره برنامه‌هاي تئاتر زيرنظر اداره كل هنرهاي نمايشي فعاليت مي‌كنند،

 

تالار محراب از تالارهاي اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي محسوب مي‌شود، تماشاخانه ماه، مهر و تالار انديشه زير مجموعه حوزه هنري، تالار موزه آزادي، وحدت و تالار تازه تاسيس حافظ و رودكي زيرمجموعه بنياد رودكي، تالار مولوي (دو سالن كوچك و اصلي) متعلق به اداره كل امور فرهنگي دانشگاه تهران، خانه كوچك نمايش، متعلق به دانشكده هنر و معماري دانشگاه آزاد اسلامي تهران،

 

تالار گوشه (در فرهنگسراي نياوران) زيرمجموعه معاونت هنري و تماشاخانه ايرانشهر دو سالن (سمندريان و تالار انتظامي) متعلق به خانه هنرمندان ايران است كه در شهر 15 ميليوني تهران پذيراي گروه نمايشي و تماشاگران تئاتر است. ولي فعال‌ترين تالارها متعلق به تالار نمايش اداره كل هنرهاي نمايشي مجموعه تئاترشهر، خانه نمايش، سنگلج، هنر، تالار مولوي و تماشاخانه ايران شهر است كه در طول سال با برنامه‌هاي منظم و مستمر به اجراي نمايش پرداخته‌اند.

 

برخي تالارها به صورت غيرمستمر و برحسب بودجه و نوع قرارداد كارگردان با آن مركز كارگردان‌هاي تئاتر را پذيرا شده‌اند. به عنوان نمونه تالار موزه آزادي بنياد رودكي تنها اختصاص به اجراي تئاتر ندارد و در آنها اجراهاي موسيقي و نيز مراسم مختلف از قبيل همايش‌ها، افتتاحيه و اختتاميه مراسم رسمي برگزار مي‌شود.

 

اين وضع موجود تالارهاي تئاتر تهران است. ولي كدام يك از اين نمايش‌ها در اين تالارها از استقبال برخوردار شدند؟ براي رسيدن به پاسخ اين پرسش مي‌توان به آمار و اخباري كه از روابط عمومي تالارها منتشر می شود يا خود كارگردان‌هایی مراجعه كرد كه در اين مراكز به اجراي نمايش پرداخته‌اند و با استقبال بي‌نظير يا كم نظير تماشاگر روبه‌رو شده‌اند.

 

از اين نمايش‌ها مي‌توان به دو نمايش محمد يعقوبي (زمستان 66) درتالار چهارسو تئاترشهر و (خشكسالي و دروغ) در تماشاخانه ايران شهر اشاره كرد كه با استقبال بي‌حدي از مخاطبان روبه‌رو شده‌اند. جدا از كيفيت اين نمايش‌ها هم قابل توجه و اعتناست. هرچند كه اساسا و عموما آثار اين نويسنده و كارگردان اغلب بدين لحاظ از كيفيت‌هاي لازم برخوردار بوده است. برخي از نمايش‌هاي ديگر همچون (ولپن) به كارگرداني مهدي كوشكي با آن‌كه در تالار كوچكي همانند كارگاه نمايش تئاترشهر،

 

نمايش (مخزن) به كارگرداني جلال تهراني در تالار مولوي، (ويتسك) به كارگرداني ناصر حسيني مهر در تالار مولوي (و بالاخره اين زندگي مال كيه؟) به كارگرداني اشكان خيل نژاد باز هم در تالار مولوي و نمايش (ايوانف) به كارگرداني اميررضا كوهستاني هم به لحاظ كمي و هم كيفي آثار ارزشمندي در سال 90 محسوب مي‌شوند. دراين ميان بايستي به نمايش (مشروطه بانو) به كارگرداني حسين كياني نيز اشاره كرد كه دور دوم اجراهاي خود را هم‌اكنون در تالار اصلي مجموعه تئاترشهر (پس از جشنواره سي‌ام تئاتر فجر) آغاز كرده است.

 

اين يادداشت تنها بخش كوچكي از تئاتر در سال 1390 است. طبعا تئاتر در شهرستان‌ها و استان‌هاي كشور، وضع انتشار كتاب‌هاي تئاتر و نشر تئاتر با فعاليت نهادهاي صنفي ديگر همچون خانه تئاتر، ارديبهشت تئاتر ايران، تئاتر در فرهنگسراها كه عموما به نمايش‌هاي كودك و نوجوان اختصاص دارند.

 

تئاتر خياباني كه امسال روند كيفي و كمي رو به رشدي داشته است، وضعیت در مراكز دانشگاهي و آكادميك (با برگزاري دو جشنواره تئاتر دانشگاهيان سراسر كشور و جشنواره تئاتر تجربه) و همچنين فعاليت برخي از گروه‌هاي تئاتري كه بيش از توان خود و شرايط دشوار برای پا نگه داشتن گروه خود به اجراي تئاتر مي‌پردازند

 

همچون گروه تئاتر ليو كه امسال با برگزاري جشنواره مونولوگ ليو و اجراي جديدي از تئاتر به اسم ميكروتئاتر، خوش درخشيده است، برگزاري جشنواره‌هاي تئاتري و... از بخش‌هايي است كه مي‌بايد در نگاه كمي و كيفي از نگاه تحليلي مورد بررسي و توجه قرار گيرد.

* منتقد، نمايشنامه‌نويس و مدير روابط عمومي مركز هنرهاي نمايشي

 

< قبلی		بعدی >