|عباس طهماسبي‌زاده|كافيه اراده كني و كمي پول داشته باشي، ‌24 ساعت بعد تركيه، 72 ساعت بعدش هم آتن! اين گفته به اصطلاح يك«آدم پران» است. جواناني كه به هردليلي اعم از تحصيل و يافتن كار، سوداي رفتن به خارج از كشور وجودشان را فرا مي‌گيرد شايد سروكارشان به اين افراد افتاده باشد. به گزارش قانون، آدم‌پران‌ها به دو شيوه قانوني و غيرقانوني فعاليت مي‌كنند، فعاليت قانوني آنها به اين شكل است كه افرادي كه پاسپورت دارند را به صورت قانوني از كشور به كشور ثالثي برده و از آنجا با تغيير دادن در پاسپورت افراد، آنها را به كشور مقصد مي‌برند.

 

اما عده‌اي از‌آنان نيز براي افرادي كه به هر دليلي پاسپورت ندارند اعم از اين‌كه پسران جوان خدمت سربازي نگذرانده‌اند يا ممنوع‌الخروج هستند، آنها را زميني به تركيه يا عراق برده و از آنجا با درست كردن پاسپورت قلابي افراد را به كشورهاي مقصد مي‌فرستند.

 

سلام من... دوست فلاني هستم كه گفت شما افراد را زميني به تركيه مي‌بريد؟

سلام... پاسپورت داري؟

نه.

مشكلي نداره. چون پاس نداري ميري اروميه و بچه‌ها به صورت قاچاقي از مرز ردت مي‌كنند. اونجا خونه يكي از بچه‌ها ميري تا يه پاس برات پيدا كنن و بعد دو روز سوار تاكسي ميشي و ميري آتن. اما اگر پاس داشته باشي قانوني تا تركيه ميري و اونجا پاستو مي‌گيرن، پاس ديگه‌اي برات درست مي‌كنند و بعد هركجا كه خواستي مي‌توني بري. بچه‌ها تو يونان، ‌فرانسه، ‌ايتاليا و انگليس هستن كه كاراتو راه بندازن.

اين آدم پران در بيان نحوه خروج از كشور مي‌گويد: وقتي رسيديد اروميه، فردي به دنبال شما مي‌آيد تا در تاريكي شب و پس از دوساعت كوهپيمايي به تركيه برسيد. در تركيه هم خانه يكي از بچه‌ها مي‌مانيد و چون ما مي‌گوييم شما بچه محل يا فاميل ما هستيد دنبال كارتان مي‌افتند تا هرجايي كه مي‌خواهيد برويد. يك پاسپورت شباهتي پيدا مي‌كنند و اگر نشد عكس شما را change مي‌كنند.

وقتي از او هزينه اين كار را مي‌پرسم مي‌گويد: ما از غريبه‌ها حدود دو و نيم تا سه ميليون مي‌گيريم اما چون شما آشنا هستيد حداقل يك و نيم ميليون هزينه دارد. زماني كه از او مي‌پرسم ميانگين سني جواناني را كه به تركيه فرستاده چقدر است، مي‌گويد: بيش‌تر جواناني هستند كه به تازگي درس خود را تمام كرده و به دنبال يافتن كار و حتي تجربه زندگي جديدي هستند. گروهي كه هفته پيش از كشور خارج شدند حدود 20 سال سن داشتند.

 

بيش‌تر افرادي كه به تركيه مي‌روند، مقصد نهايي خود را يونان و ايتاليا قرار مي‌دهند و در ‌آنجا به دنبال دست و پا كردن كاري براي خود هستند. اما گروه ديگري هستند كه مقصد را استراليا تعيين كرده‌اند. اين گروه به صورت قانوني به اندونزي سفر كرده و پس از چند روز اقامت در اين كشور، ‌از طريق قايق به استراليا قاچاق و بعضا به‌خاطر سوار شدن بيش از حد مجاز يا توفاني شدن اقيانوس دچار حادثه شده و جان خود را از دست مي‌دهند.

 

آذرماه سال گذشته بود كه رسانه‌هاي خارجي از واژگوني قايقي در‌آب‌هاي اندونزي خبر دادند كه قصد ورود غيرقانوني به خاك استراليا را داشتند. در اين حادثه كه بيش‌تر مسافران ايراني و افغاني بودند، به دليل شمار زياد مسافران و وضع نامناسب جوي قايق آنها غرق شد و بيش از 200 تن در جريان اين حادثه كشته شدند.

 

دلالي انسان نه قاچاق انسان

قاضي آقايي، داديار دادسراي جنايي در گفت‌وگو با قانون و در تحليل حقوقي از اين مسئله مي‌گويد: در ايران پديده‌اي به نام دلالي انسان وجود دارد. افرادي جوانان و فارغ‌التحصيلان را با پاس قانوني و در قالب يك تور خارجي به كشور ديگري مي‌برند. كسي از نيت اين مسافران باخبر نيست و اين افراد تحت عنوان مسافر و با پاسپورت و بليت قانوني از فرودگاه امام خميني از كشور خارج مي‌شوند. او با بيان اين‌كه جرم قاچاق انسان در آب‌هاي اندونزي و هنگام سوار شدن مسافران در قايق تحقق مي‌يابد، اضافه مي‌كند:

 

«اندونزي كشوري بزرگ است و بيش از صد ميليون جمعيت دارد كه گروه‌هاي مافيايي در آنجا به وفور وجود دارد. اين افراد نيروي جوان يا به دنبال تحصيل ايراني را به سمت خود جلب و به آنها وعده رسيدن به استراليا را مي‌دهند. در استراليا هم سيستم خاك اعمال مي‌شود و مي‌گويند هركس كه پايش به اين سرزمين برسد من او را پذيرش و به او كار خواهم داد. آنها با چراغ سبز نشان دادن جوانان ما رو به سمت خود جذب مي‌كنند.

 

اين قاضي دادگستري مي‌گويد طبق قانون مبارزه با قاچاق انسان مصوب سال 84، جرم قاچاق انسان در صورتي تحقق مي‌يابد كه به قصد فحشا، تجارات اعضا و جوارح انسان، برده‌داري يا ازدواج اجباري باشد. در حالي كه در مواردي كه رخ داده، ‌ايرانيان به قصد يافتن كار يا ادامه تحصيل از كشور خارج و از كشوري به كشور مقصد مي‌روند به همين دليل نمي‌توان اين نوع خروج را قاچاق انسان دانست.

 

اين مدرس دانشگاه با بيان اين‌كه قانون درباره دلالي انسان سكوت كرده است، اظهار كرد: «دلالي جرم نيست و شايد بتوان موضوع را تحت عنوان تحصيل مال نامشروع رسيدگي كرد. اين سومين قايق حامل مسافران ايراني است كه در طي دو سال گذشته غرق شده و تعدادي از هموطنان ما جان خود را از دست داده‌اند. اگر حادثه اول ريشه‌يابي مي‌شد، قطعا از حوادث ديگر مي‌توانستيم پيشگيري به عمل آوريم. اگر با اين پديده دلالي برخورد نشود در آينده باز شاهد حوادثي براي جوانان خواهيم بود.»

 

طبق اصول كيفري تا زماني كه فعل يا ترك فعلي از سوي قانونگذار جرم تلقي نشده و براي آن مجازاتي در نظر گرفته نشده است، نمي‌توان فرد خاطي را مورد مواخذه قرار داد. اين سكوت قانون درباره دلالي انسان موجب شده كه برخي افراد سودجو از اين نقص قانوني استفاده كرده و با دريافت هزينه‌هايي جوانان را به صورت غيرقانوني از كشور خارج كنند. در پرونده‌اي كه آقايي داديار دادسراي جنايي مسئول رسيدگي به‌ آن بوده است، اتباع ايراني به دليل اين‌كه پاسپورت خود را تغيير داده و از پاس جعلي استفاده كرده‌اند، مورد حمايت كنسولگري ايران در كشور اندونزي قرار نگرفته‌اند.

 

طبق قانون مدني ايرانيان نمي‌توانند ترك تابعيت كنند و حتي اگر خود آنها نخواهند از تابعيت ايراني بودن خود استفاده كنند، وزارت خارجه و كنسولگري ايران در كشورهاي مختلف موظف به حمايت از اتباع ايراني هستند، ‌موردي كه به گفته قاضي رسيدگي‌كننده به پرونده، مورد توجه كنسولگري ايران در اندونزي قرار نگرفته و حتي براي انتقال اجساد قربانيان به كشور تقاضاي حدود 5 ميليون از خانواده‌هاي آنها شده است.

 

< قبلی		بعدی >