|احسان تقوايي‌نيا| مذاكرات ايران با 1+5 در بغداد هم پايان يافت اما تكليف طرف‌هاي مذاكره‌كننده با ايران و بالعكس هرگز مشخص نشد تا طرفين مذاكره‌كننده به اين نتيجه برسند كه براي ادامه گفت‌وگو‌ها به‌زودي بليت مسكو را براي 28 خرداد رزرو كنند. اما پس از مذاكرات بغداد همه مشتاق هستند كه بدانند نتايج اين مذاكرات چه بوده است. شايد نتوان نتيجه خاصي را از اين مذاكرات برداشت كرد. چرا كه ايران درخواست‌ها براي توقف غني‌سازي اورانيوم را رد مي‌كند و قدرت‌هاي غربي نيز به تقاضاي تهران مبني بر پايان دادن به تحريم‌ها پاسخ منفي مي‌دهند.

هرچند مذاكرات بغداد به صورت فشرده برگزار شد، اما تحولات امر نشان مي‌دهد كه طرفين براي رسيدن به يك توافق كلي بايد بيش‌تر با هم گفت‌وگو كنند. صبح پنجشنبه خبرها از بن‌بست در مذاكرات حكايت مي‌كرد. ديپلمات‌هاي حاضر در بغداد اعلام كردند كه نه ايران بسته پيشنهادي غرب را پذيرفته و نه غرب، بسته پيشنهادي ايران را. مذاكرات اما بعد از ظهر هم ادامه پيدا كرد. برخلاف برنامه زمانبندي شده، در ساعات بعدازظهر، دو جلسه مذاكره برگزار شد و در همين جلسات بود كه طرفين بر ادامه مذاكره تا رسيدن به راه‌حل مورد نظر توافق كردند.

از منظري ديگر مي‌توان گفت كه نتايج مذاكرات اميدواركننده است و همين كه زمان و مكان بعدي براي مذاكرات در نظر گرفته شده نشان مي‌دهد كه 1+5 متقاعد شده تا درباره بسته پيشنهادي ايران بيش‌تر فكر كند. اكنون مذاکرات بغداد پايان يافته است و طرفين بايد دور بعدي گفت‌وگوها  (۲۹ و ۳۰ خرداد) را  در پايتخت روسيه برگزار كنند و بايد ديد كه در مسكو طرفين به چه توافقاتي دست خواهند يافت.

ايران بر حق غني‌سازي خود تاكيد دارد

بر اساس اظهارات دبير شوراي امنيت ملي مي‌توان اين‌گونه بيان كرد كه ايران تحت هيچ شرايطي از حق غني‌سازي خود دست بر نمي‌دارد.جمهوري اسلامي بر اين باور است كه در ان‌پي‌تي و مصوبه بازنگري آن حق غني‌سازي اورانيوم براي اعضا وجود دارد و در واقع حق آنهاست و در واقع بر اين موضوع تاكيد شده كه غني‌سازي براي مصارف صلح‌آميز هسته‌اي حق همه اعضاست و اين چيزي است كه ما در اين گفت‌وگوها بر روي آن تاكيد داريم و در اين مورد اگر موضوع همكاري يا موضوعاتي براي همكاري پيدا شود ما از آن استقبال مي‌كنيم.

1 + 5 همچنان بر مذاكره تاكيد مي‌كند

در طرف ديگر نيز گروه 1+5 همچنان بر مذاكره با ايران تاكيد مي‌كند. بر اساس نظرات كاترين اشتون، خيلي روشن و مشخص است كه هر دو طرف خواستار پيشرفت در مذاكرات هستند و زمينه‌هاي مشترك براي همكاري وجود دارد، اما در عين حال اختلافات گسترده پابرجاست.رئيس سياست خارجي اتحاديه اروپا افزود: «گفت‌وگوها بر اساس ديدگاه گام به گام و نگاه دوجانبه خواهد بود. ما مصمم هستيم كه اين مشكل را حل كنيم.

اين مشكل را در آينده نزديك از طريق مذاكرات حل كنيم و به گفت‌وگوهاي خود ادامه مي‌دهيم». در همين حال، مايكل مان سخنگوي كاترين اشتون كه در بغداد حضور دارد، پس از پايان نشست مذاكرات را مثبت ارزيابي كرد. مايكل مان گفت: «ما تصميم گرفتيم كه يك جلسه ديگر نيز با طرف ايراني داشته باشيم، تا درباره اقدامات بعدي نيز گفت‌وگو كنيم كه فكر مي‌كنم اين يك موضوع مثبت است؛ همان‌طور كه مي‌بينيد نتيجه مثبتي به همراه داشت.»

ارايه بسته‌هاي پيشنهادي از سوي ايران و 1+5

يكي از بحث‌هاي مهم در اين مذاكرات ارايه بسته‌هاي پيشنهادي از طرف طرفين بود. هرچند برخي از رسانه‌ها بر اين نظر هستند كه غربي‌ها در اين مذاكرات بسته پيشنهادي خاصي را ارايه نداده‌اند، اما در هر حال پيشنهادهايي از طرف آنها مطرح شده است. به گزارش رسانه‌ها طرف غربي در بسته پيشنهادي خود خواستار توقف غني‌سازي ۲۰ درصدي اورانيوم از سوي ايران شده و در مقابل متعهد شده است كه تسهيلاتي نظير ايزوتوپ‌هاي پزشكي و اجزاي يدكي هواپيماهاي مسافربري را در اختيار ايران قرار دهد و همچنين در زمينه فعاليت‌هاي صلح‌آميز هسته‌اي همكاري‌هايي با ايران داشته باشد.

در مذاكرات بغداد، ايران نيز بسته پيشنهادي خود را ارايه كرده است. ايران در اين مذاكرات بر روي بسته پيشنهادي خود كه حاوي موضوعات هسته‌اي و غير هسته‌اي بود، تاكيد كرد. اين‌كه منظور جمهوري اسلامي از موارد غير هسته‌اي كدام مورد بوده جاي سوال دارد.در پاسخ اين سوال مي‌توان مهم‌ترين اين موارد را در حمايت ايران از بحرين و سوريه دانست.

بسته‌اي كه بر مبناي «مذاكرات استانبول» و به‌طور «گام به گام» به گروه 1+5 پيشنهادهايي ارايه كرده است. برخي از رسانه‌ها نيز ادعا مي‌كنند در بسته پيشنهادي ايران با ديدار بازرسان سازمان ملل از مجموعه‌هاي نظامي‌ كه از نظر غرب مشكوك به دنبال كردن ابعاد نظامي فعاليت‌‌هاي هسته‌اي ايران است، موافقت شده است.

نشانه‌هايي از تغيير رويكرد واشنگتن در برابر ايران

به نظر مي‌رسد اولويت‌هاي دولت‌هاي غربي و به‌ويژه امريكا در قبال جاه‌طلبي‌هاي هسته‌اي ايران دستخوش دگرگوني‌هاي اساسي شده است. پيش از مذاكرات بغداد مقام‌هاي امريكايي همواره خواستار توقف كامل همه فعاليت‌هاي مرتبط با توليد سوخت هسته‌اي در ايران مي‌شدند؛ اما در بغداد مشوق‌هاي پيشنهادي به ايران نشان داد كه غرب در گام نخست درصدد پايان دادن به غني‌سازي اورانيوم با خلوص بالا در ايران است و واشنگتن ممكن است نياز ايران به تاسيسات غني‌سازي را پذيرفته باشد

و در مقابل انتظار دارد كه ايران به سادگي امكان بيش‌تري براي نظارت سازمان ملل بر تاسيسات هسته‌اي خود فراهم كند. اين مذاكرات نشان داد كه ديپلمات‌هاي امريكايي و ديگران به دنبال توافق سريع يا ضرب‌الاجل‌هايي نيستند كه مي‌تواند مانعي بر سر اين مذاكرات حساس باشد. از سوي ديگر با توجه به روند اين مذاكرات به نظر مي‌رسد كه اولويت‌هاي امريكا نيز در برخورد با اهداف هسته‌اي ايران تغيير كرده است.

به اعتقاد برخي از كارشناسان رسيدن به توافق تنها در صورتي ممكن است كه حقوق ايران به عنوان امضا‌كننده «ان پي تي» به رسميت شناخته شود. از سوي ديگر، ايران تحت فشار و به اكراه حاضر به توافق نخواهد شد و اين دقيقا بر عكس ديدگاه واشنگتن است كه مي‌پندارد تحريم‌هاي بين‌المللي ايران را به پاي ميز مذاكره مي‌كشاند.

در پايان مي‌توان گفت مذاكرات بغداد پس از مذاكرات نسبتا موفقيت‌آميز استانبول، در فضاي خوب و آرامي آغاز شد. اما اين‌كه بخواهيم نتيجه عيني قابل توجهي را از اين مذاكرات داشته باشيم، مقدور نخواهد بود. چرا كه طرفين بعد از مدت‌ها دوري هم بايد با ديدگاه‌ها و رويكردهاي يكديگر آشنا شوند تا بتوانند به اتخاذ تصميم بپردازند. در ارتباط با اين سوال كه نتيجه مذاكرات استانبول به مراتب بهتر از مذاكرات بغداد بوده است مي‌توان چنين گفت در استانبول درباره مسائل كلي صحبت شد، اما بحث اصلي در بغداد مطرح شد. وقتي دو طرف ديدند درباره پيشنهادات اختلاف نظر دارند و نمي‌توانند طي دو روز به نتيجه برسند، توافق كردند اين مذاكرات ادامه يابد.

مي‌توان گفت طرف غربي همچنان بر راه‌حل ديپلماتيك در مسئله ايران تاكيد دارد و بر همكاري با ايران اصرار دارند.شاهد اين مدعا اين است كه براي تشويق جمهوري اسلامي به همكاري با غرب، گيدو وستروله وزيرخارجه آلمان اندكي پيش از پايان يافتن مذاكرات بغداد اعلام كرد كه دستيابي به انرژي اتمي صلح‌آميز حق ايران است و آلمان حاضر است در زمينه فني با ايران همكاري كند.

حال بايد به انتظار نشست و ديد آيا امريكا خواهد توانست روسيه را متقاعد سازد تا دست از حمايت از ايران بردارد يا اين‌كه اتفاق ديگري رقم خواهد خورد. اما آنچه كه در اين ميان مشخص است اين مسئله است كه ايران كه در تكنولوژي هسته‌اي به نقطه بدون بازگشت رسيده است هرگز دست به تعليق كامل نخواهد زد و سايت فردو و سانتريفيوژهاي خود را تعطيل نخواهد كرد.