داود احمدزاده:سران كشورهاي عضو خليج فارس با محوريت موضوع بررسي اتحاد دروني اعضا و طرح شوم سعودي‌ها(الحاق بحرين به عربستان) و الزام اتخاذ مواضع مشترك در قبال تحولات منطقه در رياض گرد هم آمدند. البته قبل از اين نشست تحولاتي به وقوع پيوسته كه برآيند تصميم‌گيري كشورهاي عضو شوراي همكاري خليج فارس تاثيرگذار بود. اصولاً با تداوم خيزش مردمي عمر رژيم‌هاي موروثي و استبدادي چه به صورت جمهوري(تونس، مصر و يمن) و چه پادشاهي(ليبي و عربستان) و ديگر شيخ‌نشين‌هاي خليج فارس به پايان رسيده يا در حال اتمام است.

 

شك نيست براي عربستان كه به عنوان محور و كليد اصلي منافع غرب در منطقه عمل مي‌كند حفظ ثبات و جلوگيري از فروپاشي ساختار قدرت سياسي خود و ديگر شيخ‌نشين‌هاي خليج فارس از اهميت غيرقابل انكاري برخوردار است. لذا رياض كه در معرض تندباد دموكراسي و آزاديخواهي قرار گرفته، تلاش مي‌كند كه با سركوب هرگونه اعتراض به‌ويژه اقليت شيعه(شرق) كشور از يك سو و گسيل نيروهاي نظامي به سرزمين در غلتان خليج فارس(بحرين) از گسترش بحران جلوگيري كند.

 

اين در حالي است كه پس از سقوط رژيم‌هاي اقتدارگرا در شمال آفريقا و خاورميانه عربي و با تداوم موج اعتراضات فزاينده مردمي، عربستان سعودي به عنوان مأمن امن ديكتاتورها با ساختار قدرت استبدادي در منطقه براي بقا و حفظ متحدين خود با شرايط دشوارتري روبه‌روست.‌گر چه رژيم سعودي پس از دست دادن دوستان نزديك خود نظير بن علي در تونس و مبارك در مصر و معمر قذافي در ليبي با پشتوانه و حمايت مالي و نظامي امريكا تلاش دارد

 

همچنان به عنوان متحد نزديك غرب و محور كشورهاي محافظه‌كار عرب در برابر حكومت انقلابي و تحول خواه مقاومت كند و در اين مسير با اشغال خاك بحرين از گسترش موج دموكراسي در منطقه جلوگيري كند. با اين وجود، سكوت مناديان حقوق بشر غربي در برابر جنايت‌هاي آشكار رژيم آل‌خليفه در قبال خواست‌هاي مدني مردم، اعتراضات نه تنها خاموش نشده بلكه در روزهاي اخير ابعاد جديدتري هم به خود گرفته است.

 

از سوي ديگر، عربستان سعودي خود را در رقابت آشكار با ايران مي‌بيند لذا در تلاش است كه براي حفظ بقا با طرح اتحاد ميان كشورهاي همكاري خليج فارس همچنان به عنوان پدر خوانده ديگر كشورها ابتكار عمل را در منطقه در اختيار داشته باشد. اين در حالي است كه اين اتحاد در قبال خشم مردم بحرين همانند لانه سست عنكبوتي است كه در مسير تندباد قرار گرفته است.

 

لذا عربستان سعودي پس از ناكامي اخير در قبال مسائل سوريه و اتهام زني به ايران در ارتباط دخالت در امور داخلي بحرين به سراغ گزينه اتحاد ميان اعضاي شوراي همكاري خليج فارس رفته ودراين مسير با درك نادرست از مولفه‌ها و الزامات اتحاد(فدرالي يا كنفدرالي) و تطبيق ناپذيري آن با جغرافياي انساني و سياسي منطقه تلاش آشكاري را براي الحاق رسمي بحرين به سرزمين خود شروع كرده است. البته طمع ورزي عربستان به خاك بحرين ريشه‌هاي تاريخي دارد،

 

اصولاً پس از جدايي سرزمين بحرين از خاك ايران آن هم تحت بي‌تدبيري رژيم پهلوي شاه(1971) انجام گرفت، عربستان سعودي بارها كوشش كرد كه مجمع الجزاير سوق الجيشي بحرين را به خاك اصلي عربستان الحاق كرده و با تثبيت حضور، خود را به عنوان قدرت فائقه در منطقه و جهان اسلام معرفي نمايد. البته با توجه به بافت جمعيتي بحرين كه 70 درصد آن را شيعيان تشكيل مي‌دهند تداوم نا آرامي‌ها دربحرين، رياض را بر آن داشته است كه براي كنترل اوضاع ضمن اعزام گسترده نيرو به اين سرزمين، عملاً قدرت سياسي اين كشور را هم در اختيار داشته باشد.

 

ولي بايد گفت با وجود ترفندهاي مختلف عربستان براي جلوگيري از سقوط آل خليفه، تغيير ساختار سياسي بحرين امري اجتناب‌ناپذير مي‌نمايد و مردم بحرين عملاً عربستان سعودي را عامل اصلي كشتار و تداوم بحران داخلي خود مي‌پندارند از ديگر سو، بحرين در ميان كشورهاي حوزه خليج فارس از دموكراسي نسبتا بالايي برخوردار است و به همين دليل هر گونه خام انديشي رياض در بلعيدن سرزمين بحرين نه تنها باعث آرامش و خاتمه اعتراضات مردم نخواهد شد بلكه در صورت عملي شدن اين اتحاد نامبارك دامنه اعتراضات به داخل عربستان هم سرايت خواهد كرد.

 

همچنين بر عكس كج‌انديشي مقامات سعودي نه تنها هيچ گونه زمينه و بستر مناسبي براي ايجاد اتحاد ميان كشورهاي عضو شوراي همكاري خليج‌فارس مشاهده نمي‌شود بلكه زمينه براي انشقاق و جدايي محسوس‌تر است. چرا كه اختلافات تاريخي بر سر مرزهاي مشترك ميان اعضاي شوراي همكاري خليج‌فارس به‌ويژه ميان قطر و عربستان پررنگتر شده است در داخل اين شورا نيز امارات متحده عربي و كويت از ايده عربستان مبني بر اتحاد سياسي- اقتصادي- نظامي استقبال نمي‌كنند.

 

اين در حالي است كه الگوهاي اتحاد همگرايي در ميان اعراب اصولاً از اول ابتر بوده است و نخستين نشانه‌هاي اين اتحادها متزلزل را مي‌توان ميان سوريه و مصر(1958) و نيز اتحاد يا فدراسيون مشترك عرب ميان اردن و عراق يافت كه بعد از چندين سال از تشكيل به دليل ناكارآمدي و اختلافات دروني اعضا فروپاشيد.

 

اصولاً بايد حاكمان رياض با درس آموزي از گذشته به اين نكته واقف باشند كه اتحاد يا منطقه‌گرايي تحت شرايط و الزامات خاصي از حوزه تجاري و اقتصادي و همكاري‌هاي تجاري گسترده آغاز و منجر به اتحاد در حوزه سياسي مي‌شود. و اين امر يك روند تاريخي است كه از اتحاديه اروپا شروع شده در بسط گسترش آن هم مولفه‌هاي بسياري اثرگذارند ولي نمي‌توان اين اتحاد نانوشته را به شكل دستوري از بالا بدون در نظر گرفتن مولفه‌هاي سياسي - اقتصادي و جغرافيايي از بالا تحميل و اجرا كرد.

 

بنابراين آنچه حاكمان سعودي در اين برهه تاريخي بر آن داشته به فكر اتحاد دروني ميان كشورهاي حوزه خليج فارس باشند، فصل مشترك آن دشمني و كينه‌ورزي نسبت به ايران است. آنهم در وضعي كه در آستانه نشست بغداد و مذاكرات مهم با گروه 1+5 قرار گرفته است بي‌شك رژيم‌هاي حوزه خليج فارس منافع خويش را در تطويل بحران ميان ايران و غرب مي‌بينند و تلاش دارند در مسير اين مذاكرات سنگ اندازي كنند.

 

ماموريت اصلي تخريب وجهه سياسي ايران در منطقه به نيابت از اسرائيل، عربستان برعهده گرفته است تا از مسير تكرار اتهامات واهي چون تلاش ايران براي احياي هلال شيعه‌اي در منطقه از طريق دخالت در امور داخلي كشورها و نيز فعاليت‌هاي پنهاني براي ساخت سلاح اتمي فضا را همچنان براي تنش‌آفريني بيش‌تر داغ نگه دارد. عربستان سعودي به دليل گرايشات شيعه ستيزي و تعارضات در حوزه‌هاي استراتژيك و ژئو كالچر با ايران براي تضعيف موقعيت منطقه‌اي ايران حاضر است كه به هر اقدام ممكن دست زند.

 

در واقع نخستين گام براي عملي كردن طرح منطقه‌اي خويش در الحاق بحرين به خاك خود جست‌وجو مي‌كند. البته نتيجه نشست اخير شوراي همكاري طرح خام سعودي‌ها را با ناكامي بزرگ مواجه ساخت و نه بزرگ ديگر اعضا به اين جاه‌طلبي نشان داد كه كشورهاي ديگر حوزه خليج فارس هنوز اعتمادي به نيات و خواسته‌هاي رياض هم ندارند. با اين تفاسير بايد گفت:

 

دستگاه ديپلماسي كشور با رصد تحولات اخير با اتكا و قدرت و محذورات خويش در عرصه داخلي و بين‌المللي از وقوع هر تحولي كه هژموني منطقه‌اي ايران راتحت تاثير قرار دهد اقدام مناسب ازخود نشان دهد در اين ميان نبايد تنها به محكوميت لفظي اقدام عربستان در نقض حاكميت بحرين بسنده كند. نشست اخير شوراي همكاري خليج فارس بحث الحاق رسمي بحرين و اتحاد نامقدس آن را با عربستان باتناقضات جدي روبه‌رو ساخته و فعلا اين مرواريد بي‌همتاي خليج فارس ازچنگ سعودي‌ها رسته ولي اقدامات شوم ديگر آل‌سعود عليه مردم بحرين همچنان ادامه خواهد داشت.

 

 

< قبلی		بعدی >