نام حراجي كريستي پنج، شش سال پيش بود كه حسابي در ايران بر سر زبان‌ها افتاد، البته آشنايي خوبي نبود، آن زماني كه قرار بود سر سرباز هخامنشي به سرقت رفته از تخت جمشيد، در لندن چكش حراج بخورد. خبرش جنجال زيادي به پا كرد و خيلي‌ها از اين بابت ناراحت و عصباني بودند و باستان شناسان و مرمتگران هم موضع‌هايي گرفتند. اما حراجي كريستي روي ديگري هم داشت، آنجا كه آثار هنرمندان ايراني ركورد قيمت‌ها را مي‌شكست و تابلوهاي هنرمندان معاصر در برابر چشم‌هاي خيره به بالاترين قيمت‌ها به فروش مي‌رسيد.

 

 

|مرضيه ابراهيمي|

نگاه به حراجي كه كفه مثبت و منفي‌اش برابر است

از رونق كار هنرمندان تا حراج تاريخ ايران

 

حراجي كريستي حالا تنها جايگاه آثار هنرمندان پيشكسوت عرصه تجسمي ايران نیست، بلكه اميدي براي جوانان اين عرصه است. حراجي كريستي امسال نشان داد كه آثار هنرمندان جوان ايراني هم بسيار خوب ديده مي‌شود و مخاطب خاص خود را دارد. گرچه شايد بازار هنرمندان عرصه تجسمي در داخل كشور رونق آنچناني نداشته باشد و در اكسپو‌ها هم آثار با قيمت پايين‌تري فروش رود، اما چنين حضورهاي بين‌المللي مي‌تواند موجي براي انگيزه و اعتماد به نفس بيش‌تر در ميان هنرمندان جوان و دانشجويان هنر دانشگاه‌هاي ايران باشد.

 

خانه حراج كريستي براي نخستين بار سال 1766 در لندن تشكيل شد. در 5 دسامبر اين سال، شخصي به نام جيمز كريستي براي نخستين بار در دنيا خانه حراجي با عنوان «خانه حراج كريستي» را تاسيس كرد. تلاش‌هاي اين شخص خيلي زود به ثمر نشست و نام اين خانه حراج به عنوان مركزي مهم براي مبادلات هنري بر سر زبان‌ها افتاد. جيمز كريستي دوست صميمي و نزديك «توماس گينز برگ» نقاش بود و تنها پرتره‌اي كه از او باقي مانده توسط اين نقاش كشيده شده است.

 

خانه حراج كريستي (christie,s) بعد از مرگ بنيانگذار آن همچنان به فعاليت خود ادامه داد وطي قرن‌هاي 19 و 20 به عنوان بزرگ‌ترين محل مبادله آثار هنري شناخته شد. اين خانه حراج از سال 1973 تا 1999 در قالب يك شركت سهامي عام فعاليت مي‌كرد، اما بعد از اين تاريخ يك فرانسوي به نام فرانسيس پينال مالكيت خصوصي آن را بر عهده گرفت تا در رقابت با خانه‌هاي حراجي چون ساتبي پيروز ميدان باشد.

 

دفتر اصلي اين خانه حراج از سال 1823 تاكنون در خيابان «كينگ استريت» لندن ثابت بوده است، ضمن اين‌كه دفتر ديگري هم در «ساوت كينگستون» دارد. اين خانه حراج در حال حاضر 85 شعبه در 43 كشور جهان دارد كه از مهم‌ترين آنها مي‌توان به شعبات نيويورك، پاريس، لس آنجلس، دوبي، آمستردام، هنگ كنگ، رم و برلين اشاره كرد.

 

حجم مبادلات اين خانه حراج در سال 2006، 4 ميليارد و 670 ميليون دلار و فقط در نيمه اول سال2007، 3 ميليارد و250 ميليون دلار بوده است.
آثار تعدادي از هنرمندان بنام ايراني مانند رضا درخشاني، سهراب سپهري، محمد احصايي، فرامرز پيل آرام، شيرين نشاط، كوروش شيشه گران، فرهاد مشيري، مسعود عربشاهي، صادق تبريزي، گلناز فتحي و صداقت جباري تاكنون ركورد‌دار حراج كريستي خاورميانه (دوبي) بوده است.

 

حراج كريستي خاورميانه سالانه دوبار توسط خانه حراج كريستي در دوبي برگزار شده و عمدتا آثاري از هنر معاصر كشورهاي خاورميانه در آن عرضه مي‌شود. هنرمندان ايراني در دوره‌هاي مختلفي از اين حراج ركورد‌دار بوده‌اند.فرهاد مشيري، كوروش شيشه‌گران، منير شاهرودي، شيرين نشاط، فرامرز پيل آرام، رضا درخشاني، صداقت جباري، ركني حائري‌زاده، صادق تبريزي، گلناز فاتحي و مسعود عربشاهي برخي از هنرمنداني بودند كه آثارشان در اين حراجي عرضه شده است.

 

موفقيت هنرمندان ايراني سبب شده است كه اين موسسه آثار ايرانيان را در اروپا نيز عرضه كند. همين چند روز، حراجي كريستي خاورميانه در دوبي باز ميزبان هنرمندان ايراني بود و باوجود سرايت سقوط ارزش ريال به بازار هنر دوبي در روز اول درخشاني، مشيري و پيرهاشمي در برج‌هاي دوبي ركوردها را شكستند.

 

برج‌هاي دوقلوي دوبي بار ديگر ميزبان حراج كريستي شد كه ايرانيان با آثاري از پرويز تناولي، رضا درخشاني، نصرالله افجه‌اي، فرهاد مشيري، افشين پيرهاشمي، در شب اول توانستند حضور خود را در حراج به اثبات برسانند. برج‌هاي دو قلوي خيابان شيخ زايد دوبي در آخرين روزهاي فروردين ماه يك بار ديگر ميزبان حراج كريستي شد.

 

حراجي‌اي كه با حمايت گسترده خريداران عرب همراه بود و البته ايرانيان، همچون دوره‌هاي قبل، بدون اتكا به سرمايه‌هاي بادآورده نفتي، توانستند چراغ حضور خود را در صحنه مبادلات آثار هنري روشن نگاه دارند. به گزارش ايلنا، كريستي، امسال براي دومين مرتبه پياپي، حراج خود را به دو بخش تقسيم كرده به شكلي كه اول آثار گرانتر و بعد آثار ارزانتر را مي‌فروشد.

 

روز 29 فروردين با بالا رفتن چكش يوسي پيلكانن حراج‌گذار معروف، كار فروش 40 اثر مدرن و معاصر متعلق به هنرمندان ايراني، عرب و ترك درحالي آغاز شد كه حضور رضا كيانيان (بازيگر و عكاس) باعث جلب‌توجه حاضران ايراني سالن شد. ايراني‌ها كه در اين دوره از حراج با دشواري‌هايي چون سقوط ارزش ريال دربرابر دلار و به تبع آن پايين آمدن قدرت خريد مجموعه‌داران و خريداران ايراني روبه‌رو بودند، توانستند شش اثر از 9 اثر خود را به فروش برسانند تا بدين‌ترتيب حضور خود را براي بار ديگر در بازار يك سويه كشورهاي عرب اثبات كنند.

 

پرويز تناولي كه با دو اثر تحت عناوين «خانواده شاعر» و «ديوار» در اين دوره شركت داشت، به ترتيب فروش 62 و 37 هزار دلاري را نصيب هنر ايران ساخت. نصرالله افجه‌اي هم با نقاشي‌خط خود تحت عنوان «موج» فروش 74 هزار دلار را رقم زد. از فرهاد مشيري اثري باعنوان «الهه طلايي» 98 هزار دلار فروخته شد و افشين پيرهاشمي هنرمند تحسين شده و ركورددار ايراني هم با «تند باد» خود كه يك تابلوي دو در سه متر بود، فروش 86 هزار دلاري را عايد هنر ايران كرد.

 

همچنين رضا درخشاني با تابلويي تحت عنوان «انار دونه دونه» به رقم فروش 116 هزار دلار دست يافت. در كنار تبعات سقوط ارزش ريال در برابر دلار، تحليلگران و برخي مجموعه‌داران حاضر در سالن حراج دلايل ديگري را هم براي ارقام پايين فروش آثار هنرمندان ايران برشمردند؛ ازجمله عدم ارايه آثار شاخص ازسوي پيشكسوتان هنر ايران.ايراني‌ها كه با فروش 8/2 ميليون دلاري «تخت جمشيد» اثر برجسته پرويز تناولي همچنان ركورددار فروش در منطقه خاورميانه و شمال آفريقا هستند، در اين حراجي، شاهد ارايه آثار برجسته‌اي از هنرمندان پيشكسوت نبودند.

 

كارشناسان يكي از دلايل فروش پايين آثار را عدم ارايه آثار برجسته ازسوي پيشكسوتان مي‌دانند. شب دوم دوازدهمين حراج كريستي هم براي هنر ايران بي‌نظير بود. همه آثار هنرمندان ايران به فروش رسيد، زنان نقاش جوان كشور همچون بيتا وكيلي و طاهره صمدي طاري ركورد‌هاي خود را شكستند و اما علي شيرازي با فروش اثرش، پنج برابر قيمت اوليه، پديده شب دوم حراج لقب گرفت و توانست چهارمين ركورد فروش اين شب را به نام خود و هنر ايران ثبت كند، در عين حال فرهاد مشيري حائز رتبه دوم شب ايراني كريستي شد.

 

در اين شب با وجود همه مشكلاتي كه بازار هنر ايران با آن دست به گريبان است به جهت پايين بودن قيمت‌هاي اوليه و اشتياق نسل نوين مجموعه داران كوچك منطقه به خريد آثار ايراني، فروش آثار هنري ايرانيان با اقبال بي‌نظيري روبه‌رو شد و همه ۳۲ اثر ايراني كه در اين شب به روي ميز حراج رفت به فروش رسيد.

 

برخي از اين آثار با فاصله بسيار از قيمت برآورد‌هاي اوليه به اين مهم دست يافتند كه در اين ميان تابلوي نقاشي خط علي شيرازي سرآمد ديگر آثار از آب در آمد زيرا اثرش پنج برابر قيمت اوليه به فروش رسيد؛ تابلوي آبي رنگ شيرازي كه ۱۲ هزار دلار برآورد اوليه داشت با قيمت چشمگير ۶۰ هزار دلار فروخته شد، شيرازي كه براي دومين بار پياپي در اين حراج حاضر بود به جهت دستيابي به همين ارزش افزوده، پديده شب دوم كريستي آوريل ۲۰۱۲ لقب گرفت و در كنار فريد بلكاهيا، هنرمند ۷۸ ساله مراكشي و تيمو نصيري، هنرمند ايراني- آلماني كه تابلو- اينستاليشن او روي جلد كاتالوگ دوم كريستي، به چاپ رسيده بود حائز ركورد چهارم فروش اين شب شد.

 

فرهاد مشيري هنرمند معاصر ركورد ساز كشورمان با فروش ۷۴ هزار دلاري تابلوي كوزه آبي در كنار پل گريگوسيان هنرمند فقيد لبناني ركورد دوم اين شب را به دست آورد در حالي كه فاتح مدرس، هنرمند فقيد سوريه و صفوان داهول هنرمند ۵۱ ساله سوريه‌اي با فروش ۸۰ هزار دلاري به صورت مشترك رتبه نخست اين شب را از آن خود كردند.

 

زنان نقاش ايران در شب دوم حراج كريستي حضوري پر فروغ از خود به جاي گذاشتند در اين جمع بيتا وكيلي با فروش ۴۵ هزار دلاري تابلوي «روياي نيويوركي» از مجموعه تازه نقاشي‌هايش «شهريور»، طلايه داري كرد. اين ركورد به نسبت پاييز گذشته 10هزار دلار افزايش قيمت براي اين نقاش آبستره پست مدرنيستي به همراه داشت.

 

رشد قيمت تابلوي طاهره صمدي طاري هم چشمگير بود. وی كه با مجموعه تازه نقاشي‌هايش «مقصد نا‌معلوم» در كريستي دوازدهم حاضر بود، توانست به ركورد ۱۹ هزار دلار دست يابد كه در مقايسه با پاييز گذشته براي او هم ارتقای قيمت شش هزار دلاري به همراه داشت. از دستاوردهاي بزرگ زنان هنرمند ايراني در اين شب بايد به فروش بسيار خوب عكسي از شيرين نشاط به قيمت ۳۱ هزار دلار، نقاشي از بهار سبزواري به قيمت ۲۵ هزار دلار،

 

تابلوي جمعه پرستو فروهر به قيمت ۲۴ هزار دلار، نقاشي خط عذرا عقيق بخشايشي به قيمت ۲۲ هزار و ۵۰۰ دلار، نقاشي از پروانه اعتمادي ۱۷ هزار و ۵۰۰ دلار، تابلوي نقاشي از مجموعه «اوتوپيا» غزاله آوار زماني به قيمت ۹ هزار و ۳۷۵ دلار، دو عكس از شادي قديريان به قيمت‌هاي ۷ و ۶ هزار دلار، عكسي از كتايون كرمي به قيمت ۷ هزار و ۵۰۰ دلار و نقاشي فيگوراتيو از معصومه مظفري در نخستين حضورش در حراج كريستي ۷ هزار و ۵۰۰ دلار اشاره كرد.

 

بزرگان ايراني حاضر در اين شب هم فروش‌هاي خوبي داشتند تابلويي كوچك و نه چندان مطرح از سهراب سپهري به قيمت ۱۶ هزار دلار به فروش رسيد. در حالي كه تابلوي۱۰۰ در ۱۵۰ سانتي‌متري «۱۳» افشين پيرهاشمي با قيمت ۳۱ هزار و ۲۵۰ دلار، دو اثر از زنده‌ياد بهمن محصص با قيمت‌هاي ۵۰ و ۲۲ هزار دلار، نقاشي خطي از صداقت جباري ۴۳ هزار و ۷۵۰ دلار، نقاشي از زنده‌ياد عليرضا اسپهبد ۲۷ هزار دلار، اثري از مسعود عربشاهي ۲۱ هزار دلار و نقاشي از محسن وزيري مقدم به قيمت ۱۵ هزار دلار به فروش رسيدند.

 

همچنين در اين شب اثري از افروز عميقي به قيمت ۴۷ هزار دلار، تابلوي ۱۳۸ در ۳۰۰ سانتي‌متري ركني حائري‌زاده به قيمت ۳۷ هزار ۵۰۰ دلار، اثري از رضا آرامش به قيمت ۳۰ هزار دلار، اثري از افسون به قيمت ۲۷ هزار دلار، نقاشي از منوچهر يكتايي هنرمند ايراني- امريكايي ۹۰ ساله به قيمت ۱۶ هزار دلار، مجسمه‌اي از كامبيز صبري به قيمت ۹ هزار دلار، اثري از محمود سبزي به قيمت ۱۲ هزار دلار، اثري از فرهاد احرار نيا به قيمت ۱۵ هزار دلار و نقاشي خطي از سالار احمديان به قيمت ۱۰ هزار دلار فروخته شد.

 

 

< قبلی		بعدی >