احمد آريامنش هنرمند خطاطي كه خط كرشمه را در سال 1371 و سفير را در سال 1385 ابداع كرده است، قصد دارد از 8 تا 18 ارديبهشت‌ماه، 30 نمونه از آثارش را در گالري ساربان به نمايش گذارد. او بيش از بيست سال سابقه فعاليت حرفه‌اي در زمينه خوشنويسي و نقاشي خط دارد و هم‌اكنون مدرس دانشگاه‌هاي هنر تهران است. با او درباره تجربه‌هايش در نقاشي خط به گفت‌وگو نشستيم. آريا منش مي‌گويد:

 

 

| مرضيه ابراهيمي |

 

احمد آريامنش در گفت‌وگو با«ملت ما»:

 

خط سومی را آماده ارائه دارم

من حدود 10 تا 11 سال است كه خط در گرافيك را تدريس مي‌كنم اما در تدريسم تعصبي روي موتيف‌هاي ابداعي خودم ندارم و در آموزش به هنرآموزان از تمام خطوط ايراني استفاده مي‌كنم، شايد تا حدودي استفاده از خط‌هاي ابداعي خودم را به پوستر، لوگو و گرافيك محيطي محدود كردم. در ترم گذشته از خطوط كرشمه و سفير در طراحي و ساخت زيورآلات استفاده كردم و قصد دارم كه از تصاويري تهيه شده از آثار گرافيكي مدت اخير كتاب جديدي را منتشر كنم كه براي دانشجويان رشته گرافيك بسيار مفيد خواهد بود.

 

اين هنرمند در پاسخ به پرسش«ملت‌ما» درباره اين‌كه آيا هنر كه به عنوان يك كالاي لوكس تلقي مي‌شود، توانسته راهي را به زندگي مردم عادي باز كند، توضيح مي‌دهد: به اعتقاد من اين راه باز شده است. حدود 10 سال پيش بود كه جريان استفاده از خط را روي روسري و مانتو‌ها راه انداختيم و اين جريان را ايجاد كرديم. خريدن يك روسري ديگر گران نيست و مي‌توان گفت كه حدود 10 سالي مي‌شود كه ما در اين مسير گام گذاشتيم البته اين كارها كمتر عيار دارند اما در راستاي ورود هنر به زندگي مردم قابل توجه هستند.

 

آريامنش توضيح مي‌دهد: خط يك فرم بكر و ناب است به شكلي كه اگر ادبيات را هم از آن جدا كنيم باز قابليت‌هاي گرافيكي دارد. به همين دليل اساسا در كارهايي كه روي لباس‌ها انجام داديم، از خط به عنوان يك فرم انتزاعي و محض جدا از ادبيات استفاده كرديم. من در بيش‌تر موارد به‌ويژه در طرح‌هايي كه روي لباس‌ها استفاده مي‌شود، ادبيات را از خط جدا مي‌كنم و به خط به عنوان يك عنصر مستقل از ادبيات نگاه مي‌كنم كه يك فضاي تجربي ايجاد مي‌كند كه جذاب است.

 

وي افزود: نگاه ادبياتي به خط چيزي است كه همه جا هست اما من معتقدم كه خوب نيست شعري را به لباسي بچسبانيم و دايم همه در تكاپوي اين باشند كه روي لباس او چه نوشته شده است. ادبيات روي لباس خوب در نمي‌آيد. مبدع خطوط كرشمه و سفير بيان كرد: از فرم‌هاي بكر خط در گرافيك محيطي، تنديس‌هاي بزرگ، آواژور و... استفاده كرديم و بسياري را با خط تزيين كرديم كه به لحاظ زيبايي‌شناسي، فيگوراتيو و هنري هم بسيار جواب مي‌دهد.

 

آريا منش درباره اين‌كه آيا به لحاظ گرافيكي به حرفي از الفباي فارسي علاقه بيش‌تري دارد، مي‌گويد: تمام حروف الفباي زبان فارسي قابليت گرافيكي دارند. حتي الف كه به ظاهر تنها يك خط صاف است، قابليت‌هاي بسيار زيباي گرافيكي دارد و اگر شخصي طراح ماهري باشد مي‌تواند قابليت‌هاي گرافيكي الفباي فارسي را به خوبي درك و با آنها كار كند. من تمام حروف الفباي فارسي را بسيار و يكسان دوست دارم.

 

آريا‌منش در پاسخ به اين پرسش كه چقدر مي‌توان براي ابداع خطوط جديد خلاقيت به خرج داد و آيا هنوز مي‌توان باز خط جديد ديگري را ابداع كرد، بيان كرد: زماني كه من هنوز خطوط كرشمه و سفير را ابداع نكرده بودم، هميشه فكر مي‌كردم كه مگر مي‌شود نگارش ديگري را ابداع كرد، راه‌هاي مختلفي را مي‌رفتم و باز به بن بست مي‌خوردم.

 

اما يك باره در اين مسير اتفاقاتي افتاد شايد بتوان شبيه همان سيبي كه براي نيوتن از درخت به زمين افتاد! خط ميخي را ديدم و از خودم پرسيدم كه چرا اين خط اين‌گونه است. در اين زمينه بسيار بررسي و تحقيق كردم. سال 63-62 بود كه استاد خطم برايم از تاريخ خط مي‌گفت كه خط نستعليق ايراني قرن هفتم، هشتم هجري ايجاد شده و بعد از آن ديگر خطي ايجاد نشده است. اين«چرا» من را درگير كرد؛ درحالي كه استاد داشت صحبت مي‌كرد من داشتم به اين چرا فكر مي‌كردم؛ چرا در اين ﭘانصد سال نبايد هيچ اتفاقي بيفتد؟

 

اين مدرس دانشگاه افزود: در زمان ابداع يك رسم‌الخط جديد ريشه‌ها بايد به درستي حفظ شود. از كساني كه مي‌خواهند در اين مسير گام بگذارند و رسم الخط جديدي را ابداع كنند، خواهش مي‌كنم كه تلاش كنند تا با اصول و پايه كار كنند. من كه حالا به عنوان يك مبدع خط در اين باره صحبت مي‌كنم، سال‌ها كار كردم و به عنوان كسي كه به سنت اشراف دارد در اين عرصه وارد شدم. من در سن 21 سالگي كتاب آموزش نستعليق را نوشته‌ام. بايد در اين زمينه بسيار دقت كرد و نبايد بدون پشتوانه خطوط سنتي و مباني هنرهاي تجسمي، گرافيك و... كاري در اين عرصه انجام دهيم.

 

اين هنرمند مبدع دو رسم الخط كرشمه و سفير از به پايان بردن ابداع خط سومي خبر داد و افزود: من موتيف سومي را آماده ارايه دارم اما چون هنوز نگران دو خط قبلي هستم تا جا افتادن كامل آن دو،  صبر مي‌كنم تا خيالم از بابت آنها راحت شود. اسلوب، حركات و اتصالات اين خط نوشته شده و كتاب آن را بسته‌ام اما فعلا از ويژگي‌هاي خط جديدم صحبت نمي‌كنم چون كپي كارهاي حرفه‌اي هستند كه گاه با درجه 2 يا 3 كار را كپي مي‌كنند.

 

آريا منش درباره دغدغه‌هايش براي ابداع يك خط جديد گفت: ديدم كه در شعر،  نيما آمد و تحولي ايجاد كرد، شعري نو آورد. اين اتفاق در موسيقي و ساز هم افتاد و هنرمنداني سازهاي جديدي را رونمايي كردند اما در خط اتفاقي نيفتاد. در نشستي كه با گرافيست‌ها داشتيم، به اين نتيجه رسيديم كه خط ايراني تكراري شده است و موتيفي وجود ندارد كه چشم مخاطبان را به يك مهماني ديگر ببرد. اين مدرس دانشگاه ادامه داد: نوشتن خط نستعليق سخت است و مردم حوصله نوشتن اين نوع خط را ندارند. با همين هدف بود كه دو خط كرشمه و سفير را ابداع كردم.

 

آريامنش درباره ويژگي‌هاي خط كرشمه بيان كرد: كرشمه خطي است كه اقبال عمومي دارد و جوان‌ها را راضي مي‌كند. آزادتر و رهاتر. گلي به گلستان هنر ايران. در ابداع آن از منحني‌هاي معماري ايران و طبيعت بهره برده‌ام و با توجه به موسيقي كه در دل آن بود، نام يك گوشه از موسيقي اصيل ايراني يعني«كرشمه» را بر آن گذاشتم. اين خط انرژيك است و هيجان زيادي دارد.

 

او درباره رسم الخط سفير توضيح داد: سفير نقطه مقابل كرشمه است. مي‌رود به سمت انتزاع و تجريد. براي ابداع سفير روي خطوط عربي بسيار مطالعه كردم. اين خط براي كتابت بسيار مناسب است و چون در سال 88 در روز مبعث رسول اكرم(ص) در خانه هنرمندان رو نمايي شد، به بركت پيامبر اسلام (ص)، نام سفير را بر آن گذاشتم.

 

او كه آثارش از 8 تا 18 ارديبهشت‌ماه زيبنده ديواره‌هاي گالري ساربان است، در پاسخ به اين پرسش كه قيمت آثارش در چه محدوده‌اي از قيمت است، توضيح داد: در نمايشگاه 30 اثر را به نمايش مي‌گذارم كه در همه آنها خط و ادبيات با هم آميخته هستند. قيمت آثار در توافق با مدير گالري مشخص مي‌شود و من هنوز در اين زمينه با مدير گالري صحبت نكرده‌ام. بايد با توجه به تجربه‌هاي قبلي اتفاق نظري در اين زمينه شود. معمولا قيمت آثار هنرمندان ايراني در خارج از كشور و در حراجي‌هاي بين‌المللي بسيار گران‌تر است اما در نمايشگاه‌هاي داخلي اين آثار با قيمت مناسب‌تري عرضه مي‌شود.

 

آريامنش توضيح داد: البته موجي هم در اين زمينه براي افرادي كه به خريد آثار هنري به چشم تجارت نگاه مي‌كنند هم وجود دارد. او درباره نمايشگاه‌هايي كه تاكنون در خارج از ايران داشته است، توضيح داد: در مسكو، قزاقستان و دوبي نمايشگاه‌هاي انفرادي داشته‌ام و كارهايم را در نمايشگاه‌هاي گروهي در الجزاير، ايتاليا و ازبكستان به نمايش گذاشته‌ام. آريامنش درباره قانون خريد آثار هنري از طرف وزارتخانه‌ها نيز گفت: آثار من تاكنون در چندين اكسپو به نمايش درآمده و خريداري شده است. اما اگر اجراي اين قانون جدي‌تر شود، مشكل معيشتي جامعه هنري هم حل مي‌شود.

 

اثر هنري يك پشتوانه فرهنگي و هنري است و اگر دولت بتواند بخشي از آثار تكرار نشدني هنر ايران را بخرد و حفظ و نگهداري كند، بهترين كار براي هويت ايراني است.  به گزارش «ملت ما»، احمد آريا‌منش 3 كتاب چاپ شده نستعليق در سال 1370، خط كرشمه در سال 1380 و خط سفير در سال 1388 را دارا است. او همچنين قرار است امسال كتاب كرشمه2 را به دانشجويان هنر ارايه كند.

 

 

< قبلی		بعدی >