مجمع عمومي سازمان ملل متحد اخيرا قطعنامه‌اي را عليه سوريه به تصويب رساند كه بر اساس آن اين سازمان خواستار كناره‌گيري بشار اسد شده است. با اين‌كه لحن اين قطعنامه تند بود ولي از آنجا كه قطعنامه‌هاي مجمع عمومي ضمانت اجرايي ندارد، مي‌توان گفت هنوز پرونده سوريه در بن بست شوراي امنيت مانده است. در اين ميان روسيه به عنوان يكي از مهم‌ترين بازيگران بين‌المللي، نقش اساسي در ممانعت از صدور قطعنامه عليه اسد در شوراي امنيت ايفا مي‌كند.

مسعود ادريسي در گفت‌وگو با «ملت ما» :

 

 

 

“ «ملت ما» “ در گفت‌وگو با مسعود ادريسي سفير پيشين كشورمان در لبنان و كارشناس تحولات خاورميانه، نقش بازيگران بين‌المللي به‌ويژه روسيه را در پرونده سوريه مورد ارزيابي و واكاوي قرار داده است.

 

 

پرونده سوريه در شوراي امنيت سازمان ملل متحد به بن‌بست رسيده است. شما از اين وضع چه تحليل و ارزيابي داريد ؟

اگر توجهي به تحولات اخير در سوريه و نگاه بازيگران مختلف به پرونده اين كشور در شوراي امنيت سازمان ملل داشته باشيم بيانگر آن است كه اكنون اختلاف اساسي و عميق بين بازيگران بروز كرده است. از يك سو اين اختلاف بين قطر و عربستان در اتحاديه عرب با سوريه وجود دارد، به‌طوري كه به درگيري بين نماينده سوريه در شوراي امنيت و وزير خارجه قطر انجاميد و از طرف ديگر هم بين روسيه و غرب و اعراب.

 

در اين بين با توجه به موضع اخير روسيه بايد گفت كه هنوز روسي‌ها متقاعد نشده‌اند كه سخت‌گيريهاي شديدتري را نسبت به دولت سوريه اعمال كنند. اگر به رويكرد روسيه در قبال سوريه نگاهي داشته باشيم از سويي بايد گفت روسها به اعتراف خودشان در پرونده ليبي در شوراي امنيت فريب خوردند و قطعنامه‌اي را تصويب كردند كه انتهاي آن منجر به بركناري و از بين رفتن قذافي شد.

 

اما بايد گفت روس‌ها اكنون بار ديگر نمي‌خواهند اين تجربه را تكرار كنند، لذا به نظر ميرسد كه فعلا از هر پيش نويسي كه منجر به دخالت نظامي و دخالت‌هايي از طرف غربي‌ها و اروپايي كه باعث بركناري بشار اسد شود احتراز كنند و آن را به عنوان خط قرمز خود نشان دهند.

 

 

ولي عملكرد روسها نشان داده است كه اين كشور تا انتها از متحدان منطقه‌اي خود حمايت نمي‌كند و ممكن است پشت سوريه را خالي كند. آيا چنين وضعي براي رابطه سوريه و روسيه در وضع فعلي متصور است ؟

بايد گفت كه روسيه هر چند اكنون به‌طور كامل از دولت سوريه حمايت مي‌كند، اما از طرفي ديگر هم با اتحاديه عرب هم مواجه است و نمي‌خواهد مخالفات‌ها به نحوي باشد كه اتحاديه عرب و در راس آنها قطر و شوراي همكاري خليج فارس از سياست‌هاي روسيه ناخشنود باشند.

 

يعني به نظر مي رسد روسيه با پيشنهادهاي كنوني مقابله كند، اما بايد به روسيه به عنوان كشوري كه اهل معامله‌هاي سياسي است نگاه كرد. يعني اين كشور بسته به شرايط و نوع دريافت امتيازات خود عمل مي‌كند. در اين حال اگر روسيه امتيازهاي زيادي را از غربي‌ها و كشورهاي عربي دريافت كند،

 

احتمال آن‌كه تغييري در سياست خود در مقابل سوريه به عمل آورد وجود دارد. اين امتيازها هم مي‌تواند امتيازهايي اقتصادي باشد (به‌ويژه از كشور‌هايي عربي مانند قطر و عربستان كه پول زيادي هم دارند) يا امتيازهاي سياسي و امنيتي باشد. يعني روسيه اگر بخواهد امتيازي به غرب دهد در قبال آن امتيازي ديگر را مي‌گيرد.

 

بدين‌ترتيب شما احتمال اين‌كه روسيه دست از حمايت سوريه بر دارد را جدي مي‌دانيد؟

بله. در اين شرايط نبايد اين‌گونه تصور كرد كه روسيه همچنان تا آخر در كنار دمشق و اسد خواهد ايستاد و حاضر است براي باقي ماندن بشار اسد دست به جنگ زند. بلكه بايد گفت اگر روسيه فشارهاي گسترده بين‌المللي (به‌ويژه از سوي كشورهاي عربي) را احساس كند و از طرفي هم احساس كند كه مي‌تواند امتيازهايي را از طرف مقابل دريافت كند به نظر نمي‌رسد كه تا آخر در كنار سوري‌ها بايستد.

 

البته نكته ديگري هم در اين بين وجود دارد و آن هم شرايط داخلي سوريه است. يعني اگر بحران در سوريه همچنان ادامه يابد، كشتارهايي از دو طرف ادامه داشته باشد و مردم هم كشته شود از داخل نيز به روسيه فشارهايي وارد خواهد شد. دراين ميان اين فشارها كه هم از داخل و هم از خارج روسيه بر مسكو وارد مي‌شود منجربه اين امر خواهد شد كه مسكو تا پايان در كنار اسد باقي نماند.

اگر در هفته‌ها و ماه‌هاي آينده و در طرح قطعنامه بر ضد سوريه، روسيه همچنان در مواضع خود در حمايت از سوريه پافشاري كند، چه اتفاقي ممكن است رخ دهد؟

من فكر مي‌كنم كه كشورهاي اتحاديه عرب، قطر و عربستان از اين موضع روسيه ناخشنود خواهند شد. در اين بين با توجه به اين‌كه روابط اين كشورها با روسيه روابطي خوبي است قطعا اين امر در روابط خارجي روسيه تاثيراتي منفي ايجاد مي‌كند و به نظر من واكنش كشورهاي عربي در مقابل نوع موضعگيري‌هاي روسيه حتي در مقايسه با غربي‌ها و اروپايي‌ها شديدتر خواهد بود. در اين حال غربي‌ها هم طبيعي است كه فشار خود را بر روي روسيه بيش‌تر كنند.

 

در كنار اين مسئله هم بايد اشاره كرد كه در صورت ايستادگي روسيه اتحاديه عرب نمي‌تواند رويكردي نظامي از خود داشته باشد. چرا كه اين اتحاديه ارتشي ندارد و در كشورهاي عربي (به جز مصر و تا حدي الجزاير) بقيه كشورها اكنون ارتشي ندارند كه بتواند به سوريه وارد شود و دست به ساقط كردن بشار اسد زند. لذا بايد گفت رويكرد نظامي اتحاديه عرب جنبه‌اي واقعي ندارد و اگر اتحاديه عرب نتواند از راه شوراي امنيت و غربي‌ها در سوريه دخالت نظامي و... انجام دهند خود به عنوان يك سازمان، توانايي نظامي براي مقابله با سوريه ندارد. من بر اين نظرم كه قطعنامه احتمالي آينده بتواند تحريم‌هاي سوريه را تشديد كند.

در انتها چشم‌انداز بحران سوريه را در آينده چگونه مي‌بينيد؟

اگر به آينده روند بحران در سوريه هم نگاهي داشته باشيم بايد گفت شرايط اكنون پيچيده است و با تصميم اخير اتحاديه عرب درباره ناظران خود شرايط به سمت بن بستي جدي حركت مي‌كند و احتمالا هم وضع كنوني، درگيري‌ها، تظاهرات مردم و خشونت‌ها از هر دو سو ادامه پيدا مي‌كند و حتي ممكن است بدتر نيز شود.

 

امري كه مي‌تواند زمينه دخالت شوراي امنيت را فراهم كند و حتي بايد نيز در نظر داشت كه جنگ داخلي نيز در اين كشور رخ دهد. چنانچه اكنون جدا از علوي‌هايي كه پشت سر حكومت قرار دارند، مسيحي‌ها و دروزي به عنوان اقليت‌ها در حال دفاع از حكومت هستند. در مقابل نيز اين سني‌ها هستند كه به نوعي مخالف دولت هستند.

 

از طرفي هم كردها كه براي خود سياست جداگانه‌اي را ترسيم كرده‌اند. در اين ميان با توجه به حمايتي كه دولت از اقليت‌ها مي‌كند و نوع حمايت خارجي‌ها از سني‌ها تداوم بحران مي‌تواند باعث جنگ داخلي در اين كشور شود. در اين راستا هر چه درگيري‌ها در سوريه حادتر شود نقش سلفي‌ها مي‌تواند پررنگ‌تر شود و به خشونت‌ها دامن زند.

< قبلی		بعدی >