حسين رويوران *:طرح عربي- غربي كه در روز جمعه به راي گذاشته شده است توسط مراكش تسليم شوراي امنيت شده است. اين طرح عربي در واقع يمني كردن سوريه يا اجراي طرح يمن براي دولت بشار اسد است و هيچ تغييري در پيش‌نويس قطعنامه رخ نداده است. روسيه پيش از اين اعلام كرده بود اين طرح را وتو خواهد كرد و سه چيز رادر اين طرح به‌عنوان خط قرمز مي‌داند؛ اول كنار رفتن بشار اسد و واگذاري قدرت به معاونش و تشكيل حكومت آشتي ملي، دوم دخالت نظامي و سوم جنگ داخلي در سوريه است.

 

 

اين خط قرمز‌ها از اركان طرح عربي- غربي است و به هيچ‌عنوان مورد قبول روسيه نيست. همچنين دو روز پيش و در آغاز بحث، چين نيز اعلام كرد كه كناررفتن اسد را نمي‌پذيرد، لذا احتمال وتو طرح توسط چين نيز هست. بايد توجه كردكه روسيه يك قدرت بزرگ جهاني است و با پوتينيزم قصد دارد جايگاه بين‌المللي خود را به دست آورد. بازگشت روسيه به قدرت و شكوه پيشين بستگي به نفوذ بين‌المللي آن دارد.

 

روسيه در عراق و ليبي قدرت را به غرب واگذار كرده و سوريه آخرين پايگاهي است كه براي روسيه باقي مانده است. رفتار و موضع روسيه با توجه به بحث واگذاري موشك‌هاي اف 300 براي تهديد هوايي و موشك‌هاي سطح به دريا- كه با وجود آن هيچ ناوچه‌اي نمي‌تواند به سواحل سوريه نزديك شود- و همچنين اعزام ناو به بندر طرطوس، كاملا واضح و آشكار است.

 

موضع‌گيري روسيه را هم مي‌توان يك ژست انتخاباتي براي پوتين دانست و هم مي‌توان آن را به عنوان استراتژي نظامي و در حمايت از دولت اسد دانست. بنابراين چه شوراي امنيت بخواهد و چه نخواهد روسيه طرح عربي- غربي را وتو خواهد كرد. در واقع خواسته روسيه عدم دخالت غرب در امور داخلي سوريه است.

 

بسيار بديهي است كه غرب نيز سكوت نمي‌كند و از طريق همسايگان سوريه- اردن، اسرائيل، تركيه و... - تلاش مي‌كند تا به دخالت در امور سوريه ادامه دهد. موضع‌گيري كشورها در قبال بحران سوريه، پيش از اين نيز آشكار بود. همچنين درباره ايران، مقام معظم رهبري در اجلاس جوانان و بيداري به صراحت اعلام كردند:

 

«ما به‌شدت از اصلاحات سياسي در سوريه حمايت مي‌كنيم و هرگونه دخالت نظامي در مسائل سوريه محكوم است.» همچنين وي دولت بشار اسد را به اصلاح در ساختار سياسي و برآورده كردن خواست‌هاي داخلي و نه خارجي تشويق كرده است. بشار اسد نيز گام‌هايي را در راستاي اصلاح ساختار سياسي برداشته است.

 

وي اعلام كرده است كه در اسفند ماه با برگزاري رفراندوم، قانون اساسي را به همه پرسي خواهد گذاشت. در هر صورت با وجود مخالفان و موافقان برون رفت از شرايط كنوني اندكي براي سوريه دشوار شده است. در جامعه سوريه تقريبا 30درصد در تعارض با نظام، 30درصد طرفدار نظام هستند و 40درصد هم سكوت كرده‌اند.

 

در واقع در سوري اجماع وجود ندارد و اين عدم اجماع كار را دشوارتر و شرايط را سخت‌تر مي‌كند. با توجه به كارهايي كه افراد غيرمسلح انجام مي‌دهند- قتل عام غيرنظاميان و غيرسنيان و تفتيش عقايد- شرايط بر ضد اين افراد است. در عين حال دولت سوريه اعلام كرده است كه راه‌حل‌هاي سياسي همزماني را آغاز و دولت موفق به پاكسازي اطراف دمشق از نيروهاي مسلح شده است.

 

در هر حال وضع موجود ناپايدار است، چرا كه نه دولت و نه مخالفان توان ادامه در شريط موجود را ندارند و يكسره‌سازي امري محتمل است.

 

*تحليلگر مسائل خاورميانه

< قبلی		بعدی >