مجتبي حسيني:مناقشه ايران و غرب همچنان بر سر هسته‌اي ماندن و نماندن ايران پابرجاست. خطوط اين رويارويي نيز مشخص است. ايران توانسته با وجود تمامي تحريم‌هاي هسته‌اي، سانتريفيوژهاي خود را راه‌اندازي كند و به فناوري غني‌سازي اورانيوم با درصد بالا دست پيدا كند.

 

 

از سوي ديگر كشورهاي قدرتمند با مديريت واشنگتن در تلاش هستند تا با ارايه كمترين امتياز و ترساندن مذاكره‌كننده‌هاي ايراني به تحريم‌هاي بيش‌تر در صورت پافشاري بر خواسته‌هاي هسته‌اي و منطقي خود، مذاكره‌كنندگان ايراني را متقاعد سازند كه نمي‌توانند حقوق ايرانيان را پاي ميز مذاكره بگيرند اما در مقابل، ايران سرسختانه موضع مقابله با غرب و ادامه برنامه هسته‌اي خود را دنبال مي‌كند.

 

اما همچنان كه فصل جديدي از نمايش مذاكرات در هتل حلقه طلايي مسكو هستيم، به نظر مي‌رسد كه غربي‌ها هرگز توجهي به هويت هسته‌اي ايرانيان ندارند و نمي‌دانند كه مردم و سياسيون ايراني فارغ از هر حزب و گروهي نگاهي واحد به مسئله انرژي هسته‌اي دارند. بر همين اساس بايد بازيگران مذاكرات هسته‌اي نگاهي هويتي داشته باشند. هويت، مفهومي است كه غالبا براي طرح پرسش درباره واقعيت‌هاي موجود مطرح مي‌شود.

 

هويت، در شكل معاصرش، محصول مدرنيسم است و همان‌طور كه چارلز تيلور فيلسوف مشهور هم مي‌گويد، مدرنيسم، «انقلاب خود ابرازي» بود. اما اگر هويت را محدود به افراد كنيم، اشتباه تئوريكي بزرگي را مرتكب شده‌ايم. نبايد ارتباط هويت را با واحد‌هاي بزرگ‌تر، مثلا گروه‌ها، ملت‌ها و كشورها ناديده بگيريم، چون هويت به هر صورت با ابعاد عمومي و بين‌المللي هم ارتباط نزديكي دارد.

 

در حال حاضر، خطر حاضر و روشني درمقابل صلح جهاني قرار گرفته است و آن هم رويارويي غرب با ايران در عرصه مسائل هسته‌اي است. اين مواجهه، قبلا در اظهارات روساي جمهور، سياستگذاران و رسانه‌هاي ايران و طرف مقابل، نمود يافته بود. شعار«سوخت هسته‌اي حق مسلم ماست» نشان از اين دارد كه انرژي هسته‌اي براي ملت بحثي حيثيتي و هويتي است كه اگر نتوانند از اين دستاورد حراست و پاسداري بكنند، بايد گفت غرور ايرانيان در اين صورت خدشه‌دار خواهد شد.

 

ايرانيان در حال حاضر انرژي هسته‌اي را با شرايط زمان ملي شدن صنعت نفت يكي مي‌دانند. حالا ديگر انرژي هسته‌اي با هويت ملي مردم ايران گره خورده است. شهروندان ايراني مي‌دانند كه در صورت پايداري عاقلانه بر سر حقوق هسته‌اي يكي از 10كشوري در جهان خواهند بود كه به فناوري سوخت هسته‌اي دست يافته‌اند و اين مسئله يقينا بر غرور ملي ايرانيان مي‌افزايد و سرآغاز پيروزي‌هاي ديگري در سطح علوم مدرن خواهد شد.

 

به واقع قدرت‌هاي غربي بايد بدانند كه ايران به كلوب هسته‌اي پيوسته و ايران هسته‌اي در هويت جمعي ايرانيان به نقطه غير قابل بازگشت رسيده است.  اما موضوع غرور از انرژي هسته‌اي، نه فقط به ايران بلكه براي كل مسلمانان و نيز كشورهاي جهان سوم با اهميت است. در همين حال، مسئله مدرنيته هسته‌اي، با قضاوت درباره سلاح‌هاي هسته‌اي هم همراه شده است.

 

مقامات ايراني دايما سلاح‌هاي هسته‌اي را محكوم كرده و آن را غير اسلامي و غير اخلاقي مي‌خوانند. در همين حال، گروه‌هاي اپوزيسيون خارج از ايران، دايما برنامه‌هاي هسته‌اي ايران را به توليد سلاح مربوط مي‌كنند اما توجه ندارند كه برنامه هسته‌اي ايران از پيش از انقلاب اسلامي آغاز شده است.

 

در دهه 1970 ميلادي، امريكا خود به اين نتيجه رسيد كه با توجه به جمعيت رو به رشد ايران و نيازهاي انرژي، بايد منابع غير نفتي و جايگزين مورد توجه قرار گيرد. امريكا با چراغ سبز نشان دادن به رژيم شاه، راه را براي خريد نيروگاه‌هاي هسته‌اي و تجهيزات آن فراهم كرد. بنابراين، گروه‌هاي اپوزيسيون خارج از كشور، در اين قضيه هم نمي‌توانند با توسل به حربه«رازهاي هسته‌اي» ايران، موضع خود را توجيه كنند.

 

امروزه، مسئله حق ايران براي استفاده از فناوري هسته‌اي در چارچوب معاهده منع گسترش هسته‌اي، با مفاهيمي مانند خودمختاري ملي گره خورده است. در واقع، تلاش غرب براي جداكردن ايران از برنامه‌هاي هسته‌اي، به‌شدت به هويت ايرانيان لطمه مي‌زند و بحران ايجاد مي‌كند. از سوي ديگر، برخي از ايرانيان بدون توجه به هسته‌اي بودن يا نبودن كشورهاي ديگر، تنها خواهان احقاق حقوق ايران در عرصه بين‌الملل هستند.

 

در فضاي ايدئولوژيكي جديد ايران، به رسميت شناختن حق اين كشور در استفاده از انرژي هسته‌اي، ارزش و اهميتي نمادين يافته است. بنابراين ادامه موضع غرب، ممكن است شرايط را كاملا از كنترل خارج كند.غرب بايد بداند كه «آگاهي جمعي» و «هويت هسته‌اي» ايرانيان اين روزها به هم پيوند خورده است و بر همين اساس بايد در مذاكرات تنها نبايد تيم مذاكره‌كننده هسته‌اي ايران را ببينند كه سعيد جليلي و تيم همراهش تنها منتقل‌كننده مطالبات ملي ايران در حوزه انرژي هسته‌اي هستند.

 

هويت ملي ايرانيان بهترين برگه مذاكره‌كنندگان ايراني براي فشار بر سر ميز مذاكرات در مقابل طرفين است اينچنين است كه غرب اگر بيش‌تر به اين مسئله پي ببرد يقينا با سردرد بزرگ ديگري مواجه خواهد شد.

 

< قبلی		بعدی >