خبر سرنگون شدن يك هواپيماي نظامي تركيه‌اي توسط ارتش سوريه طي دو روز اخير باعث ايجاد تنش ميان تركيه و سوريه شده است. به دنبال رخ دادن اين حادثه نخست‌وزير تركيه پس از نشست اضطراري مقامات اين كشور گفت كه دمشق اعلام كرده كه اشتباها اين جنگنده را سرنگون كرده است. وزير امور خارجه تركيه نيز با تاكيد بر اين‌كه كشورش بدون شفاف‌سازي و اطمينان از مسئله دست به اقدامي نخواهد زد، گفت: ما از اطلاعات به دست آمده اطمينان كامل داريم و مطمئن هستيم كه هواپيماي تركيه‌اي در آب‌هاي بين‌المللي سرنگون شده و دولت سوريه مي‌توانسته به دادن هشدار اكتفا كند و هواپيما را سرنگون نكند.

 

به دنبال اين حادثه بود كه روابط آنكارا-دمشق كه بر سر تحولات اخير سوريه به كمترين حد ممكن رسيده بود به تنش نيز كشيده شد. اما در اين بين ايران كه از كشورهاي نزديك به اين دو كشور بشمار مي‌آيد در تلاش براي آشتي دادن اين دو كشور «دوست و برادر» است تا بلكه تنش به كمترين حد خود برسد. در راستاي همين نقش ديپلماتيك بود كه علي‌اكبر صالحي با همتاي ترك خود تماس تلفني برقرار كرد و از او خواست كه دو كشور در مسئله اخير ايجاد شده از خود «خويشتنداري» به خرج دهند.

 

علي‌اكبر صالحي شنبه شب در تماس تلفني با احمد داود اوغلو، همتاي ترك خود ضمن دعوت از دو طرف به آرامش و خويشتن‌داري ابراز اميدواري كرد با درايت، سعه صدر و گفت‌وگو اين مسئله مورد ارزيابي قرار گرفته و با حل و فصل مسالمت‌آميز آن، آرامش و ثبات منطقه حفظ شود. مسئله مهمي كه بايد در اين‌جا مورد توجه قرار گيرد اين است كه تا مدتي پيش اين تركيه بود كه پرچم ميانجيگري بين ايران و غرب را به دست گرفته بود و تلاش داشت تا با ميزباني كردن از مذاكرات ايران و گروه 1+5 هم پرستيژ خود را بالا ببرد و هم براي خود نقش منطقه‌اي جديدي را پيدا كند.

 

ترك‌ها در مسئله هسته‌اي ايران نهايت سعي خود را مي‌كنند تا با ميانجيگري بين ايران و غرب به منافع ملي خود دست يابند. در حال حاضر نيز هرچند مذاكرات ايران و گروه 1+5 به سطحي پايين‌تر نزول كرده است، اما باز هم اين شهر استانبول بوده كه ميزباني اين دور از مذاكرات را بر عهده گرفته است.  اما اين‌بار اين ايران است كه سوداي ميانجیگري دارد.

 

ايران كه بنا بر گفته تمامي صاحب‌نظران بين‌المللي نفوذ و نقش غير قابل انكاري در سوريه د ارد سعي مي‌كند تا در دعواي پيش آمده بين سوري‌ها و ترك‌ها نقش به مراتب فعالي را ايفا كند.  طبق ديدگاه كارشناسان امور سياسي ايران سوريه را متحد خود مي‌داند و تمايلي ندارد كه حكومت اين كشور دچار مشكل شود و تغيير كند. از طرف ديگر تركيه داراي نگاه متفاوتي است.

 

نگاه تركيه استراتژيك، اقتصادي و نظامي‌است. تركيه و سوريه منافع اقتصادي مشترك بسياري دارند. همچنين سياست تركيه در قبال تحولات كنوني سوريه كه در ادامه جنبش معروف به «بهار عربی»، شكل گرفت متفاوت است. تركيه تلاش كرد كه دولت سوريه را به اصلاحات ترغيب كند و وقتي از اين كار نااميد شد در حال حاضر به دنبال تغيير حكومت در سوريه است.

 

تركيه معتقد است كه حكومت سوريه به دليل خشونت‌هاي ماه‌هاي اخير كه از نظر اين كشور جنايت عليه بشريت محسوب مي‌شود بايد از قدرت كناره‌گيري كند.  به نظر مي‌رسد پس از ميدان دادن ايران به تركيه در منطقه، عملكرد تركيه به نحوي نبوده است كه بتواند اعتماد تهران را به خود جلب كند، به‌طوري كه تنها چند روز پس از بازگشت اردوغان از سفر به تهران و در شرايطي كه انتظار مي‌رفت رايزني اردوغان به برگزاري مذاكرات هسته‌اي ايران در استانبول بينجامد، ايران حاضر به پذيرش استانبول به عنوان محل برگزاري مذاكرات نشد

 

و از بغداد به عنوان گزينه مطلوب خود در اين مذاكرات نام برد.  تركيه در ماجراي بحرين و سوريه به دنبال اين امر بود كه ايران را دور بزند و سوريه را محکوم كند و تلاش كند تا رژيم اسد سقوط كند، اما نه تنها در اين كار خود موفق نشد، بلكه در حال حاضر و در درگيري با سوري‌ها چشم به ايران نيز دوخته است. حال بايد ديد كه آيا ايران مي‌تواند از درگيري بين تركيه و سوريه به امتيازهايي دست يابد يا خير؟

 

< قبلی		بعدی >