در گذشته فقط خانواده به تنهايي وجود داشت. امروزه خانواده است به اضافه تلويزيون با ورود تلويزيون به خانواده افراد خانواده دور هم جمع مي‌شوند، يعني اين‌كه تلويزيون وحدت خانوادگي بيش‌تري به وجود مي‌آورد و اگر خانواده به محيطي با فرهنگ، متعلق باشد تلويزيون بر انگيزنده مكالمات و گفت‌و‌گوها خواهد شد وگرنه كاركرد خانواده زير سوال مي‌رود چنان كه«مكوبي» معتقد است هر قدر افراد خانواده بيش‌تر تلويزيون نگاه كنند از مدت زماني كه خانواده براي انجام ساير فعاليت‌هاي گروه به دور يكديگر جمع مي‌شوند كاسته مي‌شود بچه‌ها در كنار والدين مي‌توانند

 

برنامه‌هاي جالب و سرگرم كننده را بينند و قبل يا بعد از برنامه در بحث و گفت‌و‌گوهايي دسته جمعي شركت كنند يكي از وظايف وسايل ارتباط جمعي ايجاد زمينه‌هاي مشترك و هماهنگ براي گيرندگان پيام به شمار مي‌رود؛ يعني اين‌كه افراد با ديدن تلويزيون به تدريج داراي سليقه‌هاي خاص و مشترك مي‌شوند براي اين‌كه بفهميم تلويزيون به چه صورت و تا چه اندازه زندگي خانوادگي را تحت تاثير قرار مي‌دهد بايد ديد در اتاقي كه تلويزيون قرار دارد افراد خانواده معمولا به چه نوع فعاليت‌هاي ديگري مي‌پردازند.

 

والدين نبايد نسبت به وجود تلويزيون در خانه بي‌اعتنا باشند بلكه بايد بر برنامه‌هاي تلويزيوني نظارت و كنترل داشته باشند و ديگر اين‌كه بايد كودكان را مقيد به ديدن آنچه به خود آنها تعلق دارد سازند. برنامه‌هاي تلويزيون در بيش‌تر خانواده‌ها نوعي تغييرها و عادت‌ها را ايجاد مي‌كند مثلا بعضي از افراد ساعات كار خود را براي تماشاي تلويزيون هنگام صرف غذا تغيير داده‌اند مثالي ديگر: هنگام پخش يك برنامه جذاب زن يا مادر خانواده يك غذاي حاضري را فراهم مي‌سازد كه بتواند به‌موقع آن برنامه را ببيند در حين تماشاي تلويزيون مصرف تنقلات(بيسكويت، تخمه، آب ميوه) افزايش پيدا مي‌كند.

 

همان‌طور كه گفتيم تلويزيون ساعت خواب افراد را تغيير مي‌دهد بسياري از سردردها و كسالت‌هايي كه موجب مراجعه به پزشك يا مداواي خانوادگي مي‌شود ناشي از عدم رعايت تعادل در تماشاي تلويزيون است تلويزيون حتي درباره روابط اجتماعي خانواده و مناسبات آن با اطرافيان و دوستان تاثيراتي دارد تلويزيون علاقه به ورزش را اضافه مي‌كند در حالي كه وقت آزاد ورزش كردن را كاهش مي‌دهد تلويزيون باعث مي‌شود كه خانواده‌ها كمتر به اطرافيان سر بزنند و با آنها رفت و آمد كنند.

 

وقتي كه تلويزيون وارد محيط خانواده مي‌شود والدين با مشكلاتي از قبيل فراخواندن اطفال سر سفره غذا هنگام تماشاي برنامه‌ها، فرستادن بچه‌ها به رختخواب، كم توجهي به صحبت والدين و وادار ساختن آنها به انجام تكاليف روبه‌رو مي‌شوند. والديني موفق خواهند بود كه وجود تلويزيون را در محيط خانواده تابع مقررات تشكيلات و مسائل زندگي خود مي‌دانند و به فرزندان خود قبولانده اند كه از اين وسيله بايد منطقي، عاقلانه و با توجه به برنامه كلي خانواده استفاده كرد و بهره برد.

 

تلويزيون در اكثر موارد سرگرم مي‌كند و گاهي آموزش مي‌دهد اما نبايد از آن به عنوان وسيله‌اي براي آرام نگهداشتن و ساكت كردن بچه‌ها استفاده كرد تعدادي از والدين تماشاي تلويزيون را پاداشي براي فرزندان خود تلقي مي‌كنند كه به عنوان مثال در صورت انجام دادن تكاليفشان يا كارهايي كه به آنها محول مي‌شود اين پاداش را دريافت مي‌كنند.

تلويزيون و ارزش‌ها

ارزش يعني چيزي كه مطلوب بين انسان‌هاست و برنامه‌هاي تلويزيون هم مسلما درصدد هستند كه بتوانند ارزش‌ها را به افراد ديگر انتقال دهند البته قبل از اين‌كه مشخص شود تلويزيون با نوجوانان چه مي‌كند بايد مشخص كرد نوجوانان به صورت يك پديده فعال و متحرك در مقابل تلويزيون چه نقشي را به خود مي‌گيرند در حقيقت از تلويزيون به چه شكل بهره‌برداري مي‌كنند. شرام معتقد است كه از ديدگاه علمي نمي‌توان تلويزيون را براي نوجوانان يك پديده اجتماعي خوب دانست. براي اين‌كه تاثير تلويزيون بر روي كودكان و نوجوانان مورد بحث و بررسي قرار گيرد بايد سه عامل جداگانه در نظر گرفته شود.

 

1-  نوع برنامه تلويزيوني

2-‌گيرنده پيام(طفل يا نوجوان موردنظر)

3- موقعيتي كه نوجوان تحت آن شرايط تماشاگر برنامه‌هاي تلويزيوني بوده است. لازم به ذكر است كه رابطه موجود بين نوجوان و تلويزيون و ساير روابط اجتماعي او به مقدار بسيار زيادي تحت تاثير قرار مي‌گيرد پاره‌اي از اين روابط عبارتند از روابط طفل و نوجوان با والدين، همسالان، افراد خانواده، مدرسه، مذهب و… آن چه كه مسلم است اين است كه تلويزيون وارد كل موجودات زندگي نوجوان مي‌شود و از خود تاثيراتي باقي مي‌گذارد.

 

هرگاه مقداري از مفاهيم و ارزش‌ها در برنامه‌هاي متعدد تلويزيوني تكرار و تاكيد شوند و نوجوانان بدون راهنمايي لازم تماشاگر آنها باشند امكان تاثيرپذيري بيش از اندازه خواهد بود به‌طور مثال مفهوم عدم رعايت قوانين و مقررات اجتماعي يك فيلم يا برنامه تلويزيون مي‌تواند در افراد و خصوصا نوجوانان تاثيرات متفاوتي بر جاي بگذارد رشد ذهني كودك نوجوان در ميزان و نوع برداشت او از آنچه مي‌بيند تاثير فراوان دارد.

طبق نظر عده‌اي از محققين ممكن است تماشاي زودرس مسائل زندگي بزرگسالان طفل و خردسالان را آن چنان تحت تاثير قرار بدهد كه از بزرگ شدن و پا به دنياي بزرگسالي گذاردن وحشت‌زده و مضطرب ‌شوند و به همين علت بايد كودكان را راهنمايي و هدايت كرد تا آنچه را كه به آنان تعلق دارد برگزينند و به نظاره بنشينند. اگر محيط خانوادگي طفل گرم و صميمانه و فارغ از اضطراب و نگراني باشد و اگر طفل بتواند روابط معتدل و مناسبي با همسالان خود برقرار سازد تلويزيون و برنامه‌هايش هيچ‌گاه نمي‌تواند به صورت يك خطر بزرگ و جدي زندگي رواني و اجتماعي او را تهديد كند.

 

< قبلی		بعدی >