مهدي مطهرنيا:جناياتي كه در حوله رخ داد يكي از بزرگ‌ترين و فجيع‌ترين جنايات رخ داده از آغاز درگيري‌ها در سوريه است. در حالي كه رابرت مود و برخي ديگر بر اين عقيده هستند كه دولت بشار اسد مرتكب اين جنايات شده است، اسد معارضين و گروه‌هاي تروريست را مقصر فجايع اخير مي‌داند. آنچه كه در ظاهر قضايا به نظر مي‌رسد با توجه به اين‌كه اين كشتار با استفاده از سلاح‌هاي سنگين انجام يافته است و اساسا دارا بودن اين سلاح‌ها از سوي معارضان با ترديد روبه‌رو است انگشت اتهام به سمت دولت سوريه نشانه رفته است، اگرچه مي‌توان گفت كه اين امكان هم وجود دارد كه معارضان با استفاده و بهره‌برداري از پشتيبان‌هاي درون منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي به چنين سلاح‌هايي هم دست پيدا كرده باشند.

 

اما آنچه كه در حوله انجام پذيرفت اگرچه داراي بار اهميتي بالایی از اين منظر است كه چه كسي آن را به انجام رسانده اما مهم‌تر از آن اين موضوع است كه آيا بشار اسد در سوريه داراي قدرت و توان كافي براي حكمراني است يا نه! اگر ادعاي بشار اسد و حكومت سوريه را بپذيريم كه اين جنايت كار مخالفان و معارضان است اين پرسش به وجود مي‌آيد كه اين چه حاكميتي است كه توانايي برخورد با مخالفان خود را تا اين اندازه از دست داده، چرا كه نخستين و طبيعي‌ترين وظيفه حكمرانان در قاعده هرم حكمراني حفظ جان و مال شهروندان تحت حاكميت است.

 

لذا اين‌كه چه كسي مرتكب اين جنايت شده است و هردو طرف- دولت سوريه و مخالفين- انگشت اتهام را به سمت يكديگر نشانه مي‌گيرند يك مسئله است كه بايد استنادات قابل پسندي از سوي هريك در اين زمينه ارايه شود اما آنچه كه در تحليل نهايي وجود دارد اين است كه اگر اين اقدامات توسط هركدام صورت پذيرفته باشد وظيفه اصلي حكمرانان امروز در سوريه زير سوال رفته است و سايه اين سوال بر رفتار و كنش سياسي حكمرانان سوريه حاكم است.

 

توجه داشته باشيد آنچه كه در سوريه امروز مي‌گذرد با هيچ كدام از بندهاي شش‌گانه طرح كوفي عنان تناسب ندارد. طرح شش‌گانه كوفي عنان و بندهايي مثل بند 5 و 6 كه در آن آزادي بيان و عقيده، حق تظاهرات آزاد و آتش بس و منع خشونت از سوي دوطرف بوده است اكنون در سوريه قابل ملاحظه نيست. بنابراين از طرح كوفي عنان تنها اسمي بر سر زبان‌ها جاري است ولي در عمل با وجود نيروهاي حافظ صلح در سوريه ما امروز شاهد كشتارهايي مثل كشتار حوله در گستره كشور سوريه هستيم.

 

در نظر داشته باشيد كه اتفاقات رخ داده در حوله قدرت حكومتي در سوريه را كه بشار اسد در آن حاكم است كاملا زير سوال مي‌برد. لذا با توجه به وجود نيروهاي حافظ صلح در سوريه و با توجه به جنايات كنوني كه در آن انجام مي‌شود مي‌توان گفت كه ترك‌خوردگي حاكميتي در سوريه به يك گسست حكومتي نيز پيوند خورده است و هم‌اكنون اين ترك‌خوردگي به واسطه اين حفره عميق بحران حكومتي قدرت بشار اسد را در مديريت بحران كاملا زير سوال برده است.

 

اگر هيئت حاكمه سوريه مي‌خواهد در آينده پابرجا بماند بايد به يك تغيير و تحول انقلابي بزرگ و در آينده نزديك بينديشد. در غير اين صورت معارضان از شرايط استفاده كرده و حاكميت در سوريه را با چالش بسيار جدي‌تري روبه‌رو خواهند كرد.

 

* استاد دانشگاه و كارشناس مسائل بين‌الملل

 

 

< قبلی		بعدی >