روز اصفهان پس از سال‌ها هنوز هم ابهام دارد. روزي براي بزرگداشت شهري تاريخي و هنر پرور يا روزي براي قدرت نمايي مسئولان شهري. سوم ارديبهشتي كه علت انتخاب آن از سوي مسئولان شهري و شهرداري اصفهان زيبايي‌هاي اين شهر و با كمي ترديد تولد شيخ بهايي اعلام شده يا روز اول آذر ماه كه دليل انتخابش از سوي اصفهان پژوهان، زاييچه اصفهان در اين روز است.و اينها زمينه‌اي شده تا ارديبهشت كه آغاز مي‌شود شهرداري هزينه‌هاي سنگيني را براي نصب المان و نشانه و برپايي برنامه‌هاي خاص متحمل و قدرت و پول خود را به رخ اصفهان پژوهان بكشد

 

 

| رضا صالحي پژوه |

 

در پي ابهام بر سر نامگذاري يك روز

 

و آبان هم كه رو به پايان مي‌رود، اصفهان پژوهان و سازمان‌هاي مردم نهاد مرتبط با اين موضوع براي برگزاري انجمن‌ها و همايش‌هاي علمي و بزرگداشت‌هاي محفلي، ولي ساده و بي‌آلايش و به دور از خرج و برج و زرق و برقي كه شهرداري براي اثبات نظر خود هزينه مي‌كند، در روز اول آذر ماه خود را آماده كنند. اما با وجود محدود شدن فعاليت‌هاي هرساله اصفهان پژوهان براي بزرگداشت اين روز در ابتداي آذر ماه، فعاليت‌هاي شهرداري در ارديبهشت ماه در اصفهان رونق مي‌گيرد.

 

به‌طوري كه دايره بزرگداشت روز اصفهان توسط شهرداري كمي بزرگ‌تر شده و قرار است تا در نخستين گام، آموزش و پرورش و رسانه‌ها را نيز در خود جا دهد. عليرضا نصراصفهاني، عضو شوراي شهر اصفهان در اين زمينه ضمن درخواست از ديگر سازمان‌ها و نهاد‌ها براي مشاركت در بزرگداشت اين روز به خبرنگار ما گفت: رسانه‌ها نقشي راهبردي در توسعه صنعت گردشگري و توريست دارند و بايد اين موضوع كه مغفول مانده از سوي مسئولان مورد توجه قرار گيرد، به‌طوري كه راهكارهاي جذب توريست براي بهره‌برداري از دارايي‌هاي فرهنگي، تاريخي و مذهبي اصفهان عملياتي شود.

 

وي همچنين نقش آموزش و پرورش را در بيان توانمندي‌هاي اصفهان و ساخت و توسعه و آباداني توسط تفكر روشن و انديشمندانه شيخ بهايي موثر خواند و خواستار بهره‌برداري بيش‌تري از اين نهاد فرهنگي و آموزشي شد. نصر اصفهاني در ادامه ضمن اشاره به تئاتر‌هايي كه در گذشته در شهر اصفهان اجرا و اكنون ديگر خبري از آنها نيست، اضافه كرد:

 

در آن زمان تئاتر‌هاي خوب و فاخري در اصفهان اجرا مي‌شد و بايد با برنامه‌ريزي مناسب دوباره اين تئاتر‌ها به مهد تئاتر ايران بازگردد كه روز اصفهان بهانه خوبي براي اجراي تئاتر‌هاي رايگان در اين راستا است. البته براي اين روز كه طي چند سال گذشته به هفته بزرگداشت اصفهان تبديل شده، شهرداري برنامه‌هاي ويژه‌اي مانند نصب المان‌هاي صنايع دستي اصفهاني‌ها، جُنگ و مسابقه نيز در برنامه خود قرار داده است.

 

 

يك روز براي اصفهان كم است

حبيب الله تحويل پور، معاون فرهنگي شهرداري اصفهان معتقد است كه تنها يك روز براي شناساندن اصفهان به مردم كم بود و اين روز به هفته بزرگداشت اصفهان تبديل شد. وي در اين زمينه گفت: آنچه كه براي روز اصفهان در نظر گرفته شده است، روز سوم ارديبهشت به مناسبت روز تولد شيخ بهايي است، ولي با توجه به گستردگي برنامه‌هاي فرهنگي در اين روز و محدود بودن زماني از روز سوم تا نهم ارديبهشت به عنوان هفته اصفهان در نظر گرفته شده است.

 

وي اظهار داشت: كميته‌هاي مختلفي براي برگزاري مراسم هفته اصفهان تشكيل شد كه شش سر فصل كلي و حدود 50 ريز برنامه را طراحي كرده و در اين زمان اجرا مي‌كند. عباس حاج رسوليها، رئيس شوراي اسلامي شهر اصفهان نيز معتقد است ارديبهشت اصفهان در تمام دنيا معروف است و نامگذاري اين هفته به نام اصفهان نيز بيش‌تر به همين دليل بوده است.

 

وي در گفت‌وگو با خبرنگار ما گفت: نامگذاري روز و هفته اصفهان در ارديبهشت ماه، در دور دوم شوراي شهر به تصويب رسيد و اين ماه از نظر لطافت طبيعت بهترين ماهي است كه اصفهان در آن به اوج زيبايي مي‌رسد.

 

 

تولد شيخ بهايي در ارديبهشت نيست

حشمت الله انتخابي، پژوهشگر و اصفهان شناس در اين زمينه معتقد است كه شيخ بهايي دانشمند بزرگي است و احترام بر او واجب است، ولي از قبل از اسلام برج قوس را طالع و زاييچه اصفهان معرفي كرده‌اند و اين نكته در سفرنامه شاردن كه در دوره صفويه به اصفهان سفر كرده نيز مطرح شده است. انتخابي در گفت‌وگو با «ملت ما» تصريح كرد:

 

برج قوس مصادف با آذرماه شناخته شده است كه 7 سال قبل نيز تعدادي از اصفهان شناسان طي فراخواني تصميم گرفتند روزي را به نام اصفهان مشخص نمايند كه اين روز اول آذرماه تعيين شد و در سال 84 نيز اين تصميم به تاييد شهردار، دو نفر از اعضاي شوراي شهر، رئيس ميراث فرهنگي وقت استان و تعداد زيادي از اساتيد برجسته اصفهان رسيد، ولي پس از مدتي مسئولان شهري با وجود قولي كه داده بودند، روز سوم ارديبهشت را به مناسبت روز تولد شيخ بهايي به عنوان روز اصفهان معرفي كردند،

 

در حالي كه دراصل روز تولد شيخ بهايي در صورت بازگرداندن تاريخ قمري به شمسي، سوم ارديبهشت نبوده و روز 8 اسفند ماه است. اما در اين كشمكش آنچه كه بيش از پيش در معرض قرباني شدن قرار گرفته است، توجه به ميراث كهن و موضوع مهم و استراتژيك گردشگريست كه نه در برنامه‌هاي شهري و نه در برنامه‌هاي علمي جايگاه در خور شأن خود را نيافته است.

 

جايگاهي كه در هياهوي نام‌ها و روز‌ها گم شده و روز به روز به كمرنگي مي‌گرايد. لزوم انتخاب روز اصفهان جاي هيچ بحثي ندارد، ولي در انتخاب اين روز «هر كسي از ظن خود شد يار من» مصداق واقعي و عيني پيدا كرده است. بناي اين شهر را طهمورث، سومين پادشاه از سلسله پيشداديان بنا نهاده و در طول تاريخ به نام هاي«جي»، «پارس عليا»، «گابيان» ، «سپاهان»، «صفاهان» و «اصفهان» معروف بوده است. همچنين «استرابون» جغرافيدان يوناني در 2000 سال قبل از اصفهان به عنوان مركز ايران ياد كرده بود.

 

حال براي بزرگداشت اين شهر تاريخي و افسانه‌اي بايد اختلافات را كنار گذاشت و به اصل پرداخت. اصلي كه در موضوع مهمي مانند گردشگري نهادينه شده و همان‌طور كه بزرگان سياسي، اقتصادي و فرهنگي دنيا از جمله«عبدالله گل» ، رئيس‌جمهور تركيه در سفر 25 بهمن ماه سال 89 خود در گفت‌وگو با «ملت ما» به آن اشاره كرد، اين شهر با اين همه جاذبه گردشگري مي‌تواند كشور ايران را از نفت بي‌نياز سازد.

شيخ بهايي كه بود؟

شناختن مردي كه مسئولان و مديريت شهري اصفهان با وجود اصرار اساتيد دانشگاه و اصفهان پژوهان به نامگذاري اين شهر در روز زاييچه اصفهان در اول آذر ماه، روز تولد آن را به نام شهر اختصاص داده‌اند هرچند كه بزرگمردي نامي و نام آور به نام شيخ بهايي باشد خارج از لطف نيست.

 

شيخ بهاءالدين محمد بن عزالدين، معروف به شيخ بهايي، حكيم، عارف، فقيه، منجم، رياضيدان، شاعر، اديب و مورخ بزرگ عصر صفوي است كه در 27 ذي الحجه 953 قمري در شهر بعلبك لبنان ديده به جهان گشود و در سال 966 هجري قمري همراه با پدرش عزالدين حسين به اصفهان سفر كرد. شيخ بهايي علاوه بر شاعري و نجوم در معماري نيز صاحب سبك و اثر بود كه از وي آثار عمراني بسياري بر جا مانده و از آن جمله مي‌توان به حمام معروف شيخ بهايي، طراحي و معماري شهر نجف آباد،

 

حصار شهر نجف اشرف وطومار تقسيم آب زاينده رود موسوم به طومار شيخ بهايي اشاره كرد، شيخ بهايي همچنين در معماري مسجد امام و در اتمام بناي مسجد شيخ لطف الله تاثيرگذار بود. وي در روز چهارم شوال سال 1030 قمري و به روايتي 1031 در بستر بيماري افتاد و چند روز بعد نيز درگذشت و پس از غسل دادن جسد وي در مسجد جامع عتيق، بنا بر وصيت خودش پيكر او را به مشهد مقدس انتقال دادند.

 

 

 

 

< قبلی		بعدی >