احسان تقوايي: در نشست مسكو روسيه بسيار علاقه‌مند بود تا با توجه به آخرين نقش ميانجيگري كه با چين در آخرين روز اجلاس بغداد براي نزديك كردن مواضع طرفين از خود نشان داد در مسكو شاهد دستاورد مناسبي باشد و توان روسيه براي كمك به حل مسائل جنجالي نشان دهد. برخي از ناظران معتقدند كه طرف روس در مسكو تلاش‌هاي ويژه‌اي را براي به نتيجه رسيدن مذاكرات مسكو از خود نشان داد. از اين جهت روسيه مايل بوده است كه مذاكرات حتما بدون دستاورد نباشد و بر همين اساس بود كه روس‌ها انتظار نداشتند تا مذاكرات بدون حصول هيچ نتيجه‌اي، به شكست منجر شود.

 

با وجود آن‌كه چند روز از پايان دور سوم مذاكرات ايران و 1+5 مي‌گذرد، رسانه‌هاي غربي همچنان به تحليل نتايج به دست آمده و گمانه‌زني در رابطه با آينده اين مذاكرات مي‌پردازند. اين رسانه‌ها عنوان مي‌كنند كه امريكا و متحدانش علاقه‌مندند تا مذاكرات همچنان ادامه يابد، به‌ويژه از آنجا كه قرار است دور جديدي از تحريم‌ها عليه ايران آغاز شود. بر اين اساس هدف اصلي و غايي امريكا و متحدان غربي‌اش، توقف غني‌سازي 20 درصد در مرحله اول و به عنوان هدف كوتاه‌مدت، و احتمالا در بلندمدت و پس از متوقف شدن غني‌سازي 20درصد، افزايش فشار براي توقف كامل غني‌سازي در ايران است، كه اين به عنوان هدف بلندمدت در نظر گرفته شده است.

 

مذاكرات مسكو كه سومين دور از اين سري مذاكرات بود، با شركت ايران و گروه 1+5 برگزار شد و براي آن‌كه از شكست مذاكرات جلوگيري شود، آنها موافقت كردند تا نشستي در سطحي پايين‌تر ميان متخصصان دو طرف در روز 3 جولاي برگزار شود. اما سوالي كه در اين‌جا به ذهن متبادر مي‌شود اين است كه نقش روسيه در حل مسئله هسته‌اي ايران تا چه اندازه است؟ قبل از نشست مسكو و همچنين در حين برگزاري اين نشست روس‌ها تلاش‌هاي زيادي را انجام دادند تا اين مذاكرات به شكست نينجامد، اما در پايان موفق نشدند تا توافقي نسبي بين ايران و غرب برقرار كنند.

 

پرسش مهم اين است كه اصولا آيا روس‌ها علاقه‌مند به حل و فصل مسئله هسته‌اي ايران هستند يا خير؟ در اين زمينه اظهارنظرهايي از سوي روس‌ها مطرح شده است كه حاوي نكات جديدي است. سخنان معاون وزير امور خارجه روسيه و نماينده اين كشور در مذاكرات 1+5 با ايران به‌طور ضمني با سخنان چند روز پيش مايكل مان موافقت كرده است. مايكل مان در حين برگزاري نشست مسكو با بيان اين ادعا كه در ان‌پي‌تي بحث واضحي مبني بر اين‌كه هر كشوري حق غني‌سازي داشته باشد نيامده است افزوده بود كه در عين حال اولويت ما اين است كه ايران ابتدا به درخواست‌ها و پيشنهادات ما پاسخ دهد.

 

معاون وزير امور خارجه روسيه توضيح داد كه طرفين شركت‌كننده در مذاكرات مسكو درباره به رسميت شناختن حق ايران براي غني‌سازي اورانيوم با يكديگر اختلاف عقيده داشتند و همين مسئله مذاكرات را پيچيده و سخت كرد. «سرگئي ريابكوف» معاون وزير امور خارجه روسيه اعلام كرده كه مذاكرات مربوط به مسائل هسته‌اي ايران به‌خاطر اختلاف عقيده طرفين شركت‌كننده درباره شرط به رسميت شناختن حق ايران براي غني‌سازي اورانيوم با مشكل مواجه شد.

 

ريابكوف يادآور شد كه پروتكل الحاقي مربوط به عدم گسترش سلاح‌هاي هسته‌اي سند اصلي است كه حق و وظايف كشورهاي امضا كننده اين توافقنامه، از جمله حق استفاده از انرژي اتمي در اهداف صلح‌آميز را تعيين مي‌كند. اين ديپلمات بلندپايه روس توضيح داد: در رابطه با حق استفاده از انرژي اتمي صلح‌آميز بايد بگويم كه اين حق در اين توافقنامه در شكل كلي آن مطرح است و يك اصل محكم و اساسي بشمار نمي‌رود و در اين سند به‌طور مشخص بر حق غني‌سازي اورانيوم اشاره نشده، البته واضح است كه در مفهوم كلي حق استفاده صلح‌آميز از انرژي اتمي حق غني‌سازي را نيز در بر مي‌گيرد و مستثني كردن اين بخش از كل متن پروتكل به‌طور تصنعي اجازه داده نشده است. معاون وزير خارجه روسيه يادآور شد:

 

در رابطه با ايران، از آنجا كه ترديدهايي درباره صلح‌آميز بودن كامل برنامه هسته‌اي اين كشور وجود دارد، شوراي امنيت سازمان ملل متحد قطعنامه‌اي را تصويب كرده است كه به‌طور عيني حق ايران براي فعاليت در عرصه غني‌سازي اورانيوم را محدود ساخته كه اين سند از لحاظ حقوقي-بين‌المللي همانند پروتكل الحاقي لازم‌الاجراست. نگاهي به اين سخنان ما را به اين نكته مي‌رساند كه روس‌ها كشوري نيستند كه بتوانند در مسئله هسته‌اي ايران، كمكي به كشورمان بكنند. هرچند روس‌ها بعد از حوادث ليبي و دخالت غرب در اين كشور بارها بيان كرده‌اند كه ديگر گول غرب را نمي‌خورند، اما اين مسئله تا حدي با ابهام مواجه است.

 

شايد بتوان گفت كه روس‌ها اصولا علاقه‌مند نيستند كه مسئله هسته‌اي ايران حل و فصل شود. دليل اين امر شايد اين باشد كه اين كشور مي‌خواهد مسائل منطقه‌اي را آن‌گونه كه خود مي‌خواهد به سرانجام برساند. علاوه بر اين مجموعه‌اي از مسائل كلان مابين روسيه و غرب وجود دارد كه گاهي اين كشور را مجبور مي‌كند تا در مواجهه با مسائلي از قبيل مسئله هسته‌اي ايران بيش‌تر به جانب غرب جبهه‌گيري كند.

 

 

< قبلی		بعدی >