| سارا صفالو |مستند خوانشي است از واقعيت در گونه‌هايي متفاوت كه شايد نتوان مرز اين‌گونه‌ها را به درستي مشخص كرد. نمونه اين ادعا مجموعه مستند«تاريخ انتخابات» است كه چندي است هر شب به روي آنتن شبكه مستند سيما مي‌رود. مجموعه‌اي كه حتي در عنوان نيز در مرز اتفاقي سياسي و تاريخي حركت مي‌كند.

 

گرچه سينما و صنعت فيلمسازي از بدو تولد لحظه‌اي از سياست جدا نبوده‌اند اما مي‌توان گفت كه هر مستند سياسي نيز برگي از تاريخ و سندي است كه براي آيندگان به يادگار مي‌ماند تا بازگو‌كننده بخشي از تاريخ يك ملت باشد و سياست در واقع زير مجموعه‌اي از تاريخ يك ملت است.

 

«تاريخ انتخابات» نيز بدون رنگ‌پذيري از سياست بيش‌تر يك مجموعه تاريخي است كه سعي دارد تاريخ و تاثير رويدادهاي سياسي و اجتماعي ايران معاصر را بر انتخابات مجلس از دوره مشروطه تا به امروز را با نگاهي بي‌طرفانه به مخاطبانش ارايه دهد. از آن جا كه تاريخ، معلم بشريت است، وظيفه يك مستند تاريخي نيز چيزي بيش از اين علم افروزي نيست.

 

ضمن آن‌كه در تعريف وظيفه مستند بدون توجه به گونه آن نيز گفته مي‌شود كه مستند موظف است هر جنبه‌اي از واقعيت موجود در تاريخ يك ملت را با تصاوير و داده‌هاي واقعي و بدون سانسور يا دستكاري يا بازسازي وفادارانه و معقول رويدادها با هدف گسترش بخشيدن دانش و درك مردم از دوران مختلف تاريخي و ارايه مسائل و راه‌حل‌هاي آنان به عيني‌ترين و واقعي‌ترين صورت ممكن به تصوير بكشد.

 

در مجموعه« تاريخ انتخابات » نيز آن چه به چشم مي‌آيد روايتي تاريخي و مستند از تحولات يك اتفاق بعضا سياسي و اجتماعي است. به نحوي كه اين مرز چنان خوب در هم تنيده مي‌شود كه از حقيقت واقعي جامعه‌اش جدا نمي‌شود. اين شاخصه با رعايت اصل بي‌طرفي در اين مجموعه پر رنگ‌تر مي‌شود.

 

مستند در سير خود بدون جانبداري تنها به نحوي حرفه‌اي به ذكر رويدادهاي مهم و تاريخي آن هم به صورت اجمالي در هر دوره مي‌پردازد و سپس آن را با توضيحات كارشناس در هم آميخته و با ذكر سندهاي معتبر مخاطب را در موقعيت تصميم‌گيري و قضاوت واقعي قرار مي‌دهد تا بدون آن‌كه بخواهد به مخاطب جهت فكري دهد

 

و به اين ترتيب در او احساس زدگي و عدم اعتماد ايجاد كند(كه متاسفانه ايراد بسياري از مستندهاي سياسي و اجتماعي ماست)، مخاطب را در وضع انتخاب و تصميم معقولانه و حتي مقايسه‌هاي تاريخي شرايط انتخابات در گذشته و حال قرار مي‌دهد.

 

اما شايد بتوان گفت حجم اطلاعاتي كه در هر قسمت به مخاطب ارايه مي‌شود بيش از حد وسيع است، به‌طوري كه ممكن است بازآوري اين حجم اطلاعات در پايان هر قسمت براي مخاطب عام كمي دشوار به نظر‌آيد. با اين حال حضور خسرو معتضد به عنوان كارشناس در بخش‌هايي از برنامه و آشنايي مخاطب با شيوه گفتاري او – با توجه به برنامه‌هاي مشابه قبلي- و صد البته بازخورد مثبت اين شيوه و گفتار در جلب مخاطب تا حدودي به رفع اين مشكل كمك كرده است.

 

گرچه شايد موجب نوعي وازدگي و ترس از تكرار شود. همچنين سر تيترهايي كه هر قسمت موضوعي را به بخش‌هاي كوچك‌تر تقسيم مي‌كند باعث شكل دهي بهتر ذهن مخاطب مي‌شود. و بهتر بود كه موسيقي نيز به اين شكل‌دهي كمك كند. گرچه موسيقي هر قسمت با دوره تاريخي مربوط به آن تناسب دارد اما اين تناسب تنها در حد دوره تاريخي است نه ربط موضوعي آن.

 

در مجموع مي‌توان گفت شبكه مستند با پخش مجموعه« تاريخ انتخابات» كه پخش آن دراين روزها هم آن چنان بي‌تناسب نيست، راهي نو در انتخاب به مخاطب ارايه مي‌دهد. و با روايت شيرين از دوره‌هايي كه گاه تلخ از سياست زدگي بوده‌اند، مخاطبش را به فكر، تصميم و در نهايت انتخاب مي‌كشاند. شيوه‌اي كه شايسته و روش واقعي مستند و مستند‌سازي است.

 

< قبلی		بعدی >