|منصوره فراهاني|از ديدگاه اسلام زماني كه شخصي از دنيا مي‌رود بهتر است مومنان براي تشييع پيكر او آماده شوند و براي تجهيز و فراهم كردن مقدمات كفن و دفن اقدام كنند. ازدواج و مرگ دو واقعه مهم زندگي هستند. مرگ واقعه‌اي است كه هر انسان در پايان حيات خود آن را تجربه مي‌كند. آداب و رسوم و اعتقادات درباره مرگ قسمتي از فرهنگ انسان‌ها و جوامع را تشكيل مي‌دهد. امروزه به دليل رشد و پيشرفت تكنولوژي و حركت جوامع به سمت صنعتي شدن و رواج شهرنشيني، آداب و رسوم نيز رنگ ديگري به خود گرفته و دچار تجملات و زوايد بسياري شده است.

 

در گذشته زماني كه كسي از دنيا مي‌رفت خانواده متوفي به بستگان و آشنايان خبر مي‌دادند و تلاش مي‌كردند مقدمات خاكسپاري و مراسم او را فراهم كنند تا فرد فوت شده با احترام هر چه تمام تر كفن و دفن شود. در برخي شهرها بستگان دورتر تا هفت روز براي بازماندگان طعام تهيه مي‌كردند تا بتوانند قدمي براي تسكين درد و كاهش غم واندوه آنان بردارند بدون اين‌كه چشمداشتي براي انجام اين كار داشته باشند.

 

همچنين كساني كه وضع اقتصادي مناسبي نداشتند، اهالي محل و بستگان تا حد توان كمك مي‌كردند تا جنازه روي زمين نماند و با آبرومندي مراسم او را برگزار شود. اما امروزه با قوت گرفتن تجمل‌گرايي، اين كمك و همياري جمعي از بين رفته و خانواده‌ها علاوه بر اين‌كه به تنهايي مراسم عزاداري و سوگواري را برگزار مي‌كنند،

 

بايد زير بار خرج و مخارج پذيرايي از ميهمانان شركت‌كننده در مراسم مختلف بروند. تا جايي كه براي برگزاري مراسم، برخي موسسات خصوصي تاسيس شده‌اند و ادعا مي‌كنند كه تمامي امكانات و خدمات مرتبط با خاكسپاري و برگزاري مراسم را انجام مي‌دهند و در قبال آن هزينه‌هاي هنگفت دريافت مي‌كنند.

 

در اين ميان اگر خانواده معزا از كمبود جا و فضاي پذيرايي از مهمانان رنج ببرند ناچارند چند روزي مزاحم همسايگان نزديك خود شوند. بنابراين خانواده متوفي كه با از دست دادن عزيز خود در غم و اندوه به سر مي‌برند و نياز دارند كه كساني تسلاي دلشان باشند، ناچارند به خرج و مخارج سنگيني كه بر دوششان افتاده فكر كنند و در پي تدارك آن باشند. نكته جالب اين‌جاست كه به قدري تجملات در ميان برخي خانواده‌ها زياد شده كه حتي عزاداران براي مراسم سوگواري به آرايشگاه‌ مي‌روند تا با گريم مخصوص عزاداري، حالت چهره آنان را مغموم و اندوهگين نشان دهد.

 

موارد فوق مختص كساني است كه توانايي پرداخت خرج و مخارج درگذشت عزيزشان را دارند كه از اين ميان طبقه خاصي قادر به برگزاري مراسم باشكوه سوگواري هستند؛ اما كساني كه تمكن مالي ندارند چه بايد بكنند؟ برخي خانواده‌ها كه بضاعت پرداخت هزينه‌هاي خاكسپاري را ندارند جنازه عزيزشان را رها مي‌كنند تا شهرداري آنها را به خاك بسپارد. اين آداب و رسوم شايع شده در جامعه با آنچه كه اسلام به آن توصيه كرده در تضاد كامل است. در اسلام حضور بر سر جنازه يا مراسم ختم تذكري است براي بازماندگان.

 

در حالي كه رفته رفته اين مراسم‌ها جاي خود را به تجملات و چشم و همچشمي‌ها داده و علاوه بر ايجاد دردسرهاي فراوان براي خانواده متوفا، يك فرهنگ مخرب به مرور وارد باورها و رسوم جامعه مي‌شود و اگر جلوي اين تجملات و سنت نادرست گرفته نشود، در آينده‌اي نه چندان دور به يك باور غلط در جامعه تبديل شده و مشكل و معضلي بر مشكلات موجود افزوده خواهد شد و شايد تبديل به يك بحران شود.

 

نكته قابل توجه اين است كه به دليل حركت به سمت تجملات و برگزاري مراسم براي حفظ آبروي بازماندگان عملي كه از روي اكراه و اجبار انجام شود موجبات سختي و عذابي براي متوفي در سراي باقي فراهم كند. اگر اندكي در مخارج صرفه‌جويي كنيم و تجملات را كنار بگذاريم مي‌توانيم با هزينه‌هاي زائد خاكسپاري و سوگواري مشكلات بسياري از نيازمندان جامعه را برطرف كنيم.

 

اعمال خيري چون: صاحب خانه كردن يك زوج جوان نيازمند، نجات يك زنداني از بند، فراهم كردن سرمايه كار براي چند جوان بيكار، تامين هزينه تحصيل، تهيه جهيزيه، مداواي بيماران نيازمند، گرفتن دست فقرا و نيازمندان، پيش قسط وديعه مسكن و... كه اين عمل علاوه بر بركاتي كه براي بازماندگان دارد خيرات و بركات فراواني نيز به روح متوفي كه در آن دنيا به‌شدت نيازمند خير و نيكي است مي‌رسد.

 

بنابر آنچه گفته شد بهتر است به سنت‌هاي گذشته برگرديم و پيش از آن‌كه اين آداب و رسوم دست و پاگير تبديل به يك آسيب اجتماعي و بحران شود، مراسم سوگواري را تبديل به مجالس تذكر كنيم و با حذف زوايد و تجملات، ضمن بزرگداشت عزيز از دست رفته در جهت رضاي الهي قدم ‌برداريم و از اتلاف سرمايه‌هاي مادي و معنوي خويش جلوگيري كنيم.

 

 

< قبلی		بعدی >