مجيد مزرعه فراهاني:امروز در شرايطي قرار گرفته‌ايم كه بر ميزان غلظت تمامي آلاينده‌ها از جمله منواكسيد كربن، دي اكسيد گوگرد، ذرات معلق با قطر 5/2 و 10 ميكرون افزوده شده است. هم‌اكنون غلظت آلاينده ذرات معلق با قطر 5/2 ميكرون با شاخص 105 ppm فراتر از حد مجاز بوده و شاخص كيفيت هواي تهران در شرايط ناسالم قرار دارد.

نتايج تحقيقاتي كه پيش از اين در رابطه با موضوع افزايش گرد و غبار در كشور به‌ويژه در مرزهاي جنوبي و غربي منعكس شد علت اين گرد و غبار را كشورهاي عربستان و عراق نشان مي‌دهد اما مطالعات اخيربا توجه به قطر ذرات موجود در هوا (كه با PM نشان داده مي‌شود) منبع اصلي اين ذرات كشور عربستان و عراق نيست ذراتي كه كمتر از 10 ميكرون قطر دارند (PM ten) به‌شدت براي بدن مضر بوده و به‌راحتي بعد از روده مي‌توانند وارد خون شوند.

 

اين ذرات نمي‌توانند از عراق و عربستان باشند چراكه ذرات شن عراق و عربستان داراي ويژگي‌هايي است كه ذرات موجود آنها را ندارند چراكه ذرات كشور عراق و عربستان از نوع شن و با قطري بيش‌تر است در حالي كه ذرات موجود در هوا از نوع خاك رس است كه منشأ اصلي آن دشت‌هاي جنوب و مركز ايران است از دلايل اصلي افزايش اين نوع خاك رس مي‌توان به بيابان زايي و كاهش رطوبت خاك اشاره كرد

 

كاهش شديد رطوبت خاك و از بين رفتن نمناكي خاك موجب تشكيل خاك خشك شده و با كوچك‌ترين باد حتي با سرعت كم اين خاك‌ها به گرد و غبار تبديل شده و به شكل ذرات و غبار در هوا ظاهر مي‌شوند اين موضوعي است كه اخيرا در فضاي كشور ديده شده است و پيش از اين، اين‌گونه نبوده است اين روزها هشدار نسبت به نورخورشيد بسيار شنيده مي‌شود.

 

هشدارهايي كه شامل پوشاندن بدن از تابش نور خورشيد مي‌شود اين موضوع نيز در برخي از گزارش‌ها ناشي از ذرات موجود در هوا بيان شده است كه استدلال نا به جايي است چراكه اين پديده معمولا در فصل گرم سال و در ماه‌هايي كه در آن قرار داريم ديده مي‌شود از حدود خرداد ماه تا اواخر مهرماه كه با گرمي مواجه هستيم زاويه ميل خورشيد به حال عمودي نزديك مي‌شود در اين حالت ارتفاع خورشيد در بخش بالاترو ارتفاع بالاتري قرار مي‌گيرد

 

كه در غير اين صورت خورشيد در ارتفاع پايين‌تري قرار دارد زاويه ميل خورشيد هرچه به سمت عمودي پيش برود درصد تابش خورشيد به سطح زمين بيش‌تر شده و موجوداتي كه در سطح زمين هستند در معرض مستقيم تابش نور خورشيد قرار مي‌گيرند اما زماني كه غير از فصل كنوني سال زاويه ميل خورشيد كمتر است و خورشيد در ارتفاع پايين‌تري از سطح زمين قرار دارد به دليل عبور نور خورشيد از ضخامت بيش‌تري از جو در نتيجه عرصه براي پراكنش بيش‌تر مي‌شود يعني با ارتفاع كم پراكنش و نورخورشيد برگشت خورده و نور كمتري به زمين مي‌رسد.

* عضو هيئت علمي ژئوفيزيك دانشگاه تهران

 

< قبلی		بعدی >