| اميد كريمي  |سربازي و حاشيه‌هايش، مثل مدرسه رفتن مي‌مانند، هميشه هستند. اصلا بخشي از زندگي جوانان شده است. البته پسران. به همين دليل است هميشه سوالات بسياري درباره سربازي وجود دارد. همه هم با اين هدف كه يا نروند، يا كمتر بروند! سوالات هم پر از «چرا» است.هرچند هيچ پاسخي به «چرا»ها قانون را به قبل برنمي‌گرداند.  وعده داده بوديم سوالات مختلفي كه مخاطبان خبرآنلاين درباره سربازي و قانون جديد نظام وظيفه دارند را از رئيس سازمان وظيفه عمومي ناجا بپرسيم.

 

 

وعده ما كمي دير به سرانجام رسيد كه دلايل نگفتني غير مهمي دارد. اما به‌خاطر اين تاخير، از كاربران خبرآنلاين پوزش مي‌خواهيم. گفت‌وگوي خبرآنلاين با سردار حميدصدرالسادات، رئيس سازمان وظيفه عمومي ناجا را بخوانيد. تلاش كرديم پاسخ تمام سوالات و ابهامات و چراها را بگيريم. اگر سوالي باقي مانده است، بپرسيد تا دنبال پاسخش برويم.

 

جوانان همسن و سال ما، متولدان اواخر دهه 50 و تمام دهه 60، برايشان قابل قبول نيست بروند سربازي. مي‌گويند در دهه سوم زندگي هستيم، شرايط زندگي سخت شده، كشور در دوره صلح است. چرا بايد هنوز سربازي رفت؟

دو جور مي‌شود به اين سوال پاسخ داد. وقتي چيزي قانون مي‌شود، بايد اجرا كرد. ماده نخست قانون خدمت وظيفه عمومي مي‌گويد همه اتباع ذكور ايراني، وقتي به سن مشموليت مي‌رسند، بايد براي تعيين تكليف خدمتي خودشان اقدام كنند. سپس دو دسته مي‌شوند؛ افرادي كه معاذيري ندارند و بايد به خدمت اعزام شوند و افرادي معاذيري دارند (انواع معافيت‌ها و...). اما در عين حال بخشي از آنان به خدمت دوره ضرورت اعزام مي‌شوند. اين روال از يك قرن پيش، در كشور ما اجرا شده؛ از 1296. شرايط هم به همين‌گونه است.

 

اما مي‌خواهم پاسخ فراقانوني بدهم؛ نوع نگرش به سربازي خيلي مهم است در پاسخ دادن به اين سوال. اين‌كه سربازي را چه چيزي فرض كنيم و تعريفمان از سربازي چه چيزي هست و اين‌كه فوايدي را براي خدمت سربازي در نظر بگيريم. اين‌كه همه ايراني‌ها كه در اين كشور زندگي مي‌كند، در بخش‌هاي مختلف از مواهب و امتيازاتي كه در كشور هست بهره‌مند مي‌شوند؛ تحصيل، بهداشت و همين كه در اين آب و خاك زندگي مي‌كند خيلي شرايط برايش مهيا مي‌شود.

 

طبيعي است كسي كه از همه امتيازاتي كه براي همه وجود دارد، استفاده مي‌كند و حقي براي استفاده دارد، يك تكليفي هم برايش به وجود مي‌آيد. اين معادله همه جا برقرار است. در سربازي هم بايد اين قاعده را حساب كرد. بالاخره هر جواني كه به سن 18 سال تمام مي‌رسد تا سن 50 سالگي مشمول قانون خدمت وظيفه عمومي است كه دو سال آن دوره ضرورت و بقيه احتياط و ذخيره است و بايد خدمت سربازي برود. شرايط ممكن است ايجاب كند كه دوره خدمت كم و زياد شود. اما در اصلش شك و ترديدي وجود ندارد.

 

اين تصور ماست كه سربازي فقط منافعي است كه فرد به نظام مي‌رساند. مثلا بخشي از نيروي مورد نياز نيروهاي مسلح را تامين مي‌كنيم؛ اما يك واقعيتي هم بايد در نظر گرفت كه خدمت سربازي تجربيات و دانش‌ها و مهارت‌هايي را به آدم آموزش مي‌دهد و باعث ساخته وپرداخته شدن شخصيت اجتماعي و... در انسان مي‌شود. كه شايد در غير دوران سربازي اتفاق نمي‌افتد.

 

- همان مرد شدن!

خيلي‌ها كه سربازي رفته‌اند، شايد بهترين خاطراتشان همان دوره سربازي باشد. وقتي سربازي را كامل بشناسيم و تبيين كنيم، مي‌بينيم خيلي اتفاقات مي‌افتد؛ فرد از محيطي كه هيچ استقلالي نداشته، محيط خانواده بوده، تحت نظارت خانواده بوده، وارد محيطي مي‌شود كه بايد از خودش شخصيت و استقلالي را بروز بدهد. نظم‌پذير مي‌شود. جامعه‌پذير و قانون‌پذير مي‌شود. يعني همه سربازي، منفعتي نيست كه فرد به جامعه مي‌دهد. خيلي منفعت هم فرد از آن مي‌برد.

 

- يعني وجه تربيتي دارد.

بله. يك بخش قابل ملاحظه تربيتي و آموزشي دارد كه خيلي كمتر به آن پرداخته شده است و مغفول مانده است. واقعيت اين است كه اگر روي اين موضوع كار كنيم، شايد خيلي‌ها تصورشان بر اين باشد كه گسترده‌تر هم شود. اين‌كه معافيت‌ها را كم كنيم تا افراد از اين‌جا وارد اجتماع شوند. البته بايد اقداماتي را انجام دهيم تا به آنجا برسيم. هنوز تا آنجا فاصله نسبتا زيادي داريم. اگر درست برنامه‌ريزي شود، شايد براي جواناني كه در يك سال و نيم، دو سالي كه در خدمت سربازي هستند، بيش‌تر مفيد باشد.

 

- اما بايد پذيرفت نظام بيش‌تر به سربازان نياز دارد.

خب واقعيتي است كه 30 سال هست انقلاب كرده ایم، كشورمان در شرايط خاصي است؛ هميشه در معرض تهديدات و مشكلات مختلفي قرار داشتيم. سرعتي كه كشور ما در توسعه و بازسازي دارد، همه اينها نياز به موضوع سربازي را كه جوانان كشور بتوانند در دوره‌اي از زندگي‌شان به كشور خدمت كنند را ايجاب مي‌كند. در اين مورد فكر نمي‌كنم بشود ترديد كرد. اما اين‌كه در بعضي جاها سربازي بايد تغيير كند، مي‌شود فكر كرد. اما در اصل موضوع نبايد تشكيك كرد.

 

در خيلي از كشورها هم وجود دارد؛ با وجود اين‌كه مي‌گويند نيست. حالا ممكن است در زمان‌هايي كم وزياد شود. مثلا اين نوع خدمت سربازي را تغيير دهند. همان‌طور كه در ايران هم اتفاق افتاده است و معافيت‌هايي را قبلا داده‌اند.

 

- با توجه به شرايط فعلي ايران، نمي‌شود كه معافيت‌ها را بيش‌تر كرد يا طول سربازي را كم كرد و معافيت‌ها را هم كمتر كرد.

اينها بحث كارشناسي است كه معمولا هم انجام مي‌شود. طبيعتا در زمان‌هاي مختلف با توجه به مواليدي كه وجود دارد، كساني كه به دوره سربازي مي‌رسند و نيازهاي نيروهاي مسلح، ارتباط‌هايي وجود دارد. مواليد كمتر شود، امتيازات براي معافيت كمتر مي‌شود. مواليد بيش‌تر شود، امتيازات بيش‌تر مي‌شود. در 30 سال گذشته اين اتفاق افتاده است. كه يك رابطه كاملا طبيعي است.

 

- با اين توصيف، بايد به اين نتيجه برسيم اكنون كه دوران خدمت سربازي از 18 ماه به 21 ماه رسيد، كمبود نيروي انساني در نيروهاي مسلح وجود دارد؟

خدمت دوره ضرورت به موجب قانون وظيفه عمومي، 21 ماه نيست؛ 24 ماه است. اما در گذشته ضرورت ايجاب كرده بود كه با توجه به نيروي مازاد، يك مدتي به صورت موقت از طول خدمت سربازي كم شود و يك ‌سري امتيازات ديگري كه از طول دوره انتظار مي‌كاهد، داده شود. اما مي‌دانيد كه تعداد مواليد ما در ايران كم شده است.

در يكي دو دهه گذشته نرخ رشد جمعيت بيش‌تر بود ولي اكنون كمتر شده است. به همين دليل از ابتداي سال جاري خدمت دوره ضرورت 21 ماه اجرا مي‌شود، البته مهلت اجراي سربازي 18 ماهه در سه ماهه سوم سال 90، تمام شده بود. اما از ابتداي سال 91 سربازي 21 ماه اجرا شد. در حقيقت بايد اين را بگوييم كه بازهم به نسبت قانون وظيفه عمومي، خدمت سربازي كاهش دارد.

 

 

- معافيت كفاليت پدر 59 سال در قانون جديد ابتدا لغو شد و بعد 65 سال شد. چرا اين اتفاق افتاد؟

ببينيد، قانون براي معافيت كفالت، هيچ سني نگذاشته است. چه در قانون قبلي و چه در قانون جديد. در قانون جديد هم اين بخش را چنين بيان كرده كه اگر فردي، يگانه مراقب و نگهدارنده پدر نيازمند مراقبت باشد، از خدمت معاف مي‌شود. هنوز هم هست. اما در زمان اجراي قانون پيشين، در آيين‌نامه آن با توجه به شرايطي كه در كشور بود و همچنين با هماهنگي‌هايي كه با وزارت بهداشت شده بود، سن 59 سال تمام را براي پدر نيازمند مراقب به عنوان يكي از شرايط رسيدگي به معافيت كفالت پذيرفته بودند. اما اكنون با توجه به اين‌كه ميانگين سني افزايش پيدا كرده است؛ طبيعي است كه بايد عدد سن براي معافيت كفالت هم افزايش پيدا كند. اين بديهي است.

 

- بسياري از مشمولان از راه‌هاي قانوني براي معافيت از خدمت استفاده كردند تا بتوانند در نهايت از معافيت كفالت استفاده كنند. حالا هم 32، 34 و حتي بيش‌تر سن دارند. زن و بچه دارند و با لغو اين قانون بايد سربازي بروند. اين برايشان مشكل است. زندگي شان مختل مي‌شود. براي اين مشمولان، چه تسهيلاتي وجود دارد كه هم دوران سربازي را سپري كنند و هم زندگي‌شان را داشته باشند. به هر حال كار غيرقانوني نكرده‌اند و حتي غيبت ندارند.

 

قانون براي كساني كه متاهل هستند، شرايط نسبتا خوبي در نظر گرفته است؛ اولا ما در سازمان وظيفه عمومي، براي تقسيم افرادي كه متاهل هستند، تا آنجا كه امكان دارد تلاش مي‌كنيم به مراكز آموزش نزديك محل سكونتشان وارد شوند. پس از آن خود سازمان‌هاي نظامي نيز در صورت امكان مشمولان متاهل را در محل‌هاي سكونت خودشان يا همسرانشان يا آنجا كه تمايل دارند، به خدمت مي‌گيرند. اين رويه را معمولا سازمان‌ها بالاي 95 درصد اعمال مي‌كنند.

 

همچنين برابر قانون وظيفه عمومي، دولت موظف است اعضاي خانواده تحت تكفل كاركنان وظيفه را در طول مدت خدمت تحت پوشش قرار دهد و به آنان مستمري پرداخت كند كه اعضاي خانواده سربازان متاهل از اين تسهيلات بهره‌مند مي‌شوند. ضمن اين‌كه عائله تحت تكفل آنها تحت پوشش بيمه خدمات درماني نيروهاي مسلح قرار مي‌گيرند. پرداخت حق عائله‌مندي به سربازان متاهل از جمله امتيازات و مزايايي است كه در قانون جديد وظيفه عمومي براي سربازان متاهل در نظر گرفته شده است.

- چه زماني اين اتفاق مي‌افتد؟

بايد پيگيري شود كه دولت در اين باره تامين اعتباري كند و بر مبناي تامين اعتباري كه مي‌شود، خود به خود اين امر اتفاق مي‌افتد. حق عائله‌مندي يكي از مواردي است كه در قانون جديد به آن اشاره شده و به حقوق سربازان افزوده مي‌شود. ستاد كل اين مورد را پيگيري مي‌كند.

- يك اتفاق ديگر، حذف كسر خدمت‌هاي تحصيلي است. مشمولاني هستند كه 5 ماه خدمت، 3 ماه خدمت بودند و مدتي از خدمتشان را انجام داده‌اند، دانشگاه قبول شدند، معافيت تحصيلي گرفته‌اند. اما به هر حال مدتي بعد بايد بروند سربازي. اينها مي‌گويند با اجراي قانون جديد سربازي، عملا نه‌تنها كسر خدمت ندارند بلكه مدتي كه سربازي رفته‌اند هم حساب نمي‌شود.

قانون وقتي كه تصويب مي‌شود، بايد آن را اجرا كرد. حالا در نظر بگيريد اگر خدمت كم مي‌شد حاضر بودند، بگويند با شرايط قبلي خدمت مي‌كنيم؟ قانون وقتي ابلاغ شده، شرايط با قانون فعلي تطبيق مي‌شود. اما چون بايد از نو بروند خدمت، با شرايط قانون جديد بايد خدمت كنند. البته مدت خدمت قبلي آنها محاسبه مي‌شود.

 

- درباره كسر خدمت‌هاي ايثارگران هم، چنين سوالاتي وجود دارد.

كسر خدمت فرزندان ايثارگران كه تا پيش از تاريخ 15 ارديبهشت 91 ثبت شده باشد محاسبه مي‌شود. يعني افرادي كه در سال 90 گواهي كسر خدمت ايثارگران گرفته‌اند و در سيستم جامع وظيفه عمومي ثبت شده است. البته به شرطي مي‌توانند از اين كسر خدمت استفاده كنند كه برگه اعزام داشته باشند و در سال 91 هم به خدمت اعزام شوند. البته افرادي كه در سال 90 به خدمت اعزام شده‌اند، همچنان در شمول مقررات سال 90 قرار دارند و كسر خدمت به آنها تعلق مي‌گيرد.

- معافيت از سربازي براي فرزندان ايثارگران كه 30 ماه سابقه خدمت دارند، با اعتراض‌هايي همراه شده است؛ تعداد زيادي از مخاطبان ما نوشته‌اند براي فرزند رزمنده‌اي كه 29 ماه و 20 روز در جبهه بوده، هيچ كسر خدمت يا معافيتي در نظر گرفته نشده است. آنها اين موضوع را تبعيض دانسته‌اند.

نه اين تبعيض نيست. مقرراتي به اين صورت وضع شده. مثال مالي مي‌زنم؛ مي‌گويند كسي كه از فلان تاريخ تا فلان تاريخ اين كار را انجام داده؛ افزايش حقوق شاملش مي‌شود، طبيعي است كسي كه قبل يا بعد از آن تاريخ اين كار را نكرده، عايدي ندارد. اتفاقا حسن اين است كه در قانون پيش‌بيني شده است و موقت نيست.

 

قانون اين است؛ هركسي كه 30 ماه سابقه خدمت در جبهه دارد، به ازاي هر 30 ماه، يكي از فرزندانش را مي‌تواند از خدمت معاف كند. زماني بنا بر مقتضياتي، يك سري تسهيلات مانند كسر خدمت داده مي‌شد. اما اكنون قانون مي‌گويد سابقه 30 ماه حضور در جبهه مي‌تواند فرزند يك ايثارگر را از خدمت معاف كند. پس قطعا تبعيضي نيست. تبعيض اين است كه وقتي قانوني وجود دارد، براي يك عده اجرا كنيم و براي يك عده اجرا نكنيم. اما وقتي قانوني وجود دارد و براي همه هم اجرا مي‌شود، تبعضي نيست.

- البته بحث تبعيض را به نسبت به قبلي‌ها مي‌گويند.

بله، به نسبت به قبلي‌ها خيلي‌ها نرفتند خدمت. پس بگوييم تبعيض وجود دارد.

- سردار بزرگ‌ترين ضربه را خريد خدمت در دهه 70، به سربازي زد و همين توقعاتي را ايجاد كرده است. همين شده كه همه خانواده‌ها و پسرها مي‌گويند مي‌شود سربازي هم نرفت.

خب ببینيد؛ آن اتفاقي بود كه براي دوره زمان خاصي بود. ما هم قبول داريم كار خوبي نبود و بازتاب خوبي هم نداشت. اما يك زماني يك مقرراتي وضع شد و به آن عمل شد و تمام شد. اما اكنون نمي‌شود مقايسه كرد. نمي‌توانيم اينها را باهم مقايسه كنيم. اين‌كه نمي‌شود يكي بيايد و 50 سال بعد بگويد يك زماني سربازي فروخته شد.

 

پس به نسبت آن زمان تبعيض وجود دارد. معني تبعيض اين نيست. معناي تبعيض اين است كه در زماني كه اجرا شده، براي همه يكسان اجرا نشود. ضمن اين‌كه اگر بحث تبعيض را بگوييم، مي‌توانيم بگوييم آن زمان تبعيض بيش‌تر بود؛ يك عده كه پول داشتند آمدند سربازي خود را خريدند و يك عده با سرخوردگي سربازي رفتند. به همين دليل هم سفره‌اش برچيده شد.

 

 

- معافيت دوبرادري در قانون جديد آمده است. البته با شرط تشخيص ستاد كل نيروهاي مسلح. به نظر شما اين بند قانون سربازي، كي اجرا مي‌شود؟ آينده‌اي برايش هست؟

مدت خدمت سربازي و ميزان آن، تابع يك تناسب و تعادلي است ميان نرخ رشد جمعيت و نياز نيروهاي مسلح. اين تناسب اگر به نفع مواليد افزايش پيدا كند، امتيازات هم ممكن است افزايش پيدا كند. ولي در شرايطي كه داريم، فكر نمي‌كنم تا چند سال آينده امكان اجرايش وجود داشته باشد.

- تعدادي از مخاطبان ما پرسيده‌اند چرا قانون مشمولان خارج از كشور به روز نمي‌شود؟ مثلا هنوز شرط اصلي خروج از كشور به پيش از سال 82 مربوط مي‌شود.

اين قانون نيست. اين جزو مقرراتي است كه با توجه به مشكلات و شرايطي كه وجود داشته، وضع شده و از اختيارات ستاد كل نيروهاي مسلح است و براي مدت محدودي وضع و ابلاغ مي‌شود. به دليل اين‌كه هم براي كساني كه خارج از كشور بودند و براي تردد آنها مشكلي نباشد، مقرراتي وضع شده كه تا پايان سال 90 اعتبار داشت. اما فعلا بعد با ابلاغيه ستاد كل جاري است تا اين‌كه مقررات جديدي وضع شود. اكنون هم كارهاي كارشناسي بين ستاد كل، سازمان وظيفه عمومي و وزارت امور خارجه درحال انجام است كه ببينيم اگر شرايط اقتضا كند، بتوانيم مقررات را مقداري تغيير دهيم. اما فعلا همان مقررات قبلي اجرا مي‌شود.

 

- گفته‌اند چرا سايت نظام وظيفه وثيقه مورد نياز براي خروج از كشور مشمولان را 5 ميليون اعلام كرده است، اما مشمولان بايد 15 ميليون تومان وثيقه بگذارند؟

اينها تقسيم‌بندي دارد؛ كساني كه خارج از كشور مي‌روند و مشمول خدمت وظيفه عمومي باشند، چند دسته هستند؛ برخي مي‌روند براي تحصيل؛ اينها باید وثيقه ملكي يا 15 ميليون تومان ضمانت بانكي يا وجه نقد به حساب مشخص شده واريز كنند تا بتوانند مجوز خروج موقت از كشور بگيرند. كم و زياد نشده، از قبل بوده و وجود دارد.

 

عده‌اي هم براي سفرهاي زيارتي مي‌خواهند بروند كه قالب‌هاي خاصي دارد. مبلغ وثيقه اينها كم است؛ 5 ميليون تومان تعهد محضري است و مبلغي كه بايد پرداخت كنند. براي سفرهاي علمي و نيمه علمي (شركت در كنفرانس‌ها و همايش‌ها يا اردوهاي دانشجويي) مقررات تفاوت مي‌كند. همه اينها تعريف شده است. اما براي افرادي كه مي‌خواهند براي تحصيل خارج بروند، همان 15 ميليون است.

- قانون جديد از چه سالي قرار بود كاملا اجرا شود؟ از سال 91 يا به مرور و بخش بخش؟

در خود قانون پيش‌بيني شده بود آيين‌نامه‌هاي قبلي ملغي است. ضمن اين‌كه اجراي قانون بدون آيين‌نامه‌هايش وجود نداشت، با هماهنگي‌هاي انجام شده، قرار شد بخش‌هايي از قانون كه نياز به آيين‌نامه ندارد، اجرا كنيم كه اكنون اين اتفاق افتاده است. بخش‌هايي هم كه نياز به آيين‌نامه دارد، طبق آيين‌نامه قبلي عمل مي‌كنيم. آيين‌نامه اجرايي دارد قانون خدمت وظيفه عمومي كه درحال بررسي است و اخيرا براي تصويب به هيئت وزيران ارسال شده است. برخي از روش‌هاي اجرا در آيين‌نامه جديد ممكن است شفاف‌تر و روشن‌تر شود. اما كليت همين است و اتفاق جديدي نمي‌افتد.

 

- پرسيده‌اند در قانون قبلي برادر كسي كه حين خدمت فوت شده بود معاف مي‌شد. اما در قانون جديد به اين بند فرزند كسي كه حين خدمت فوت شده‌اند اضافه شده. لازم به ذكر است كه قانون قبلي فوت مستخدمين نيروهاي مسلح حين خدمت را فوت سرباز وظيفه محسوب مي‌كرد. آيا در قانون جديد هم فوت مستخدمين نيروهاي مسلح حين خدمت را فوت سرباز وظيفه محسوب مي‌كند؟

 

اين مقررات قانون در قبل هم وجود داشت، اكنون هم در قانون آمده است. حتي امتياز هم به آن اضافه شده است؛ يعني اگر سربازي در حين خدمت فوت كرد، فرزندش هم از سربازي معاف مي‌شود. قبلا فقط برادرش معاف مي‌شد؛ اكنون يا فرزندش يا برادرش مي‌تواند از خدمت معاف شود. موضوع مربوط به متعهدين هم در دست بررسي است.

- براي مشمولان سببي معافيتي وجود ندارد؟

در حال حاضر جانبازان قطع نخاعي درصورتي كه فرزند پسر نداشته باشند، مي‌توانند داماد يا يكي از اقوام درجه يك خودشان شامل برادر يا برادر همسر يا فرزند همسركه از همسر قبلي‌اش بوده را از سربازي معاف كند.

 

- پرسيده‌اند؛ حوزه‌هاي نظام وظيفه و دفاتر پليس +10 از اجرا قوانين معافيت مربوط به مددجويان كميته امداد امام خميني(ره) و سازمان بهزيستي خبر داده‌اند اما كميته امداد امام خميني(ره) ابراز بي‌اطلاعي مي‌كند و از ارايه برگه درخواست معافيت براي فرزندان مددجويان امتناع مي‌ورزد و مي‌گويند هنوز چيزي به ما ابلاغ نشده است.

براي معافيت‌هايي كه براي امدادجويان وجود دارد، هماهنگي‌هايي نياز داشت كه انجام شده. قانون در اين معافيت‌ها امتيازات بيش‌تري در نظر گرفته است.

- پرسيده‌اند آيا مشمولاني كه مراقب پدر يا مادر خود هستند، اما برادري در خارج از كشور دارند، مي‌توانند از معافيت كفالت استفاده كنند؟

در قانون اين صراحت دارد كه يگانه مراقب ذكور بالاي 18 سال، مي‌تواند از معافيت كفالت استفاده كند. مگر اين‌كه برادر بيماري داشته باشد كه نتواند از والدين خود مراقبت كند. البته ناتواني بايستي توسط شوراي پزشكي وظيفه عمومي تشخيص داده ‌شود.

 

 

- بسياري از مخاطبان پرسيده‌اند چرا كسر خدمت نيروهاي بسيج پابرجاست، اما كسر خدمت مدرك تحصيلي و فرزندان ايثارگران حذف شده است؟

كسر خدمت بسيج، درواقع امتياز نيست، ناشي از فعاليت خود فرد است. يعني فردي تا 6 ماه مي‌تواند كسر خدمت بسيجي بگيرد، يعني بخشي از سربازي را نيروي بسيج گذرانده است. بالاخره فعاليت بسيجي انجام داده است. ضمن اين‌كه به صرف اين‌كه كارت بسيجي دارد كسر خدمت بسيجي تعلق نمي‌گيرد. شرايط خاص خودش را دارد. ضمن اين‌كه قانون است و عنوان آن كسر خدمت نيست؛ احتساب مدتي از خدمت بسيجيان جزو دوره خدمت ضرورت نام دارد.

كسر خدمت مدرك تحصيلي و فرزندان ايثارگران، مقرراتي بود که هر سال تمديد مي‌شد. اما در حال حاضر در قانون پيش‌بيني نشده. مثل كسر خدمت محققين فوق‌ليسانس و بالاتر كه خودشان تلاش مي‌كنند و نسبت به فعاليتي كه دارند، از كسر خدمت، استفاده مي‌كنند. اين كسر خدمت در حال حاضر اجرا مي‌شود.

 

- حذف كسر خدمت مدرك تحصيلي اعتراضات زيادي به همراه داشت؛ مشمولان تحصيلكرده مي‌گويند چرا بايد جواني كه فوق‌ليسانس يا دكترا دارد، به اندازه يك ديپلم خدمت كند.

يكي از مزايايي كه در قانون جديد تقويت مي‌شود، استفاده بهينه از تخصص و تجربه افرادي است كه به سربازي مي‌روند. اكنون بخش‌هاي نيروهاي مسلح فعال‌تر شده است، خيلي از اين نيروها از سربازان ليسانس و فوق ليسانس خوب استفاده مي‌كنند. الان خود نيروهاي مسلح نيرو به سازمان‌هاي دولتي مي‌دهند.

در سال گذشته چندين 10 هزار نفر به بخش‌هاي دولتي در بخش‌هاي تحقيقاتي اختصاص پيدا كرده‌اند. در همين رابطه موضوع نخبگان را هم داريم. واقعا الان روند خدمت سربازي به اين سمت هست كه نيروهاي مسلح بتوانند از توان علمي و تجربه مشمولان بهتر استفاده كنند. اما بايد به جاي بهتري برسيم. نوع آموزش و خدمت تحصيلكرده‌ها هم با ديپلمه‌ها و زير ديپلم تفاوت دارد. ضمن اين‌كه به نسبت قبل بهتر از آنها استفاده مي‌شود. هرچند هنوز خيلي راه هست تا به مطلوب و ايده‌آل برسد.

 

- چرا كارت معافيت‌ها تعويض شد؟

دو سه تا علت مهم دارد؛ يكي اين‌كه امكان جعل كارت‌هاي قديمي، به دليل اين‌كه مسائل امنيتي و حفاظتي پيش‌بيني نشده بود، زياد بود. كه بسيار هم با آن مواجه بوديم. دوم براي اين‌كه در كارت‌هاي قديمي تغييراتي ايجاد كنيم، آنها را الكترونيكي كرديم تا براي برنامه‌ريزي دوره احتياط و ذخيره از آن استفاده كنيم. چيپ الكترونيكي در اين كارت‌ها پيش‌بيني شده و هرتغييري در كارت‌ها در آن ثبت مي‌شود. اين باعث مي‌شود اطلاعاتي را كه از افراد مختلف در سازمان‌هاي مختلف بوده، به روز كنيم. خيلي از اينها در سازمان‌هاي جديد نيست.

 

- خب چه فايده‌اي براي مردم دارد؟

وقتي مقرر شدن مشمولان در دوران احتياط و ذخيره فراخوان شوند، نياز به آن وجود دارد. همچنين اگر كارتي گم شود، به‌راحتي مي‌توان المثني صادر كرد و مشكلات قبل را ندارد. ضمن اين‌كه نبايد فرقي باشد بين آنهايي كه واقعا معافيت دارند يا سربازي رفته‌اند با آنهايي كه كارت‌هاي جعلي دارند؟

 

- چرا كسي به قانون احتياط و ذخيره توجهي نمي‌كند؟

به دنبال اين هستيم كه چنين اتفاقي بيفتد. بررسي‌هاي آيين‌نامه‌اي‌ در ستاد كل نيروهاي مسلح درحال انجام است.

- پرسيده‌اند؛ مادران فاقد همسر تحت پوشش كميته امداد كه يكي از فرزندانش معافيت پزشكي دارد مي‌تواند براي فرزند ديگر از قانون 44 مكرر استفاده كند؟

بله، مي‌توانند استفاده كنند. در قانون فعلي آمده است، افرادي كه مادرشان فاقد همسر و تحت پوشش كميته امداد يا بهزيستي هستند، يكي از فرزندان پسر مي‌تواند از معافيت استفاده كند.

 

- سردار، چگونه مي‌شود سربازي را كمي خوشايند كرد؟

در مجموع همه سربازي خوشايند است! درست است كه سربازي سختي‌هايي دارد، اما هميشه خاطرات خوبي براي سربازان به همراه دارد. ضمن اين‌كه در اصلاحيه قانون جديد پيش‌بيني شده است دوره سربازي به صورت پودمان براي مشمولان باشد. يعني اگر خواستند پس از سربازي، ادامه تحصيل دهند، به عنوان چند واحد درسي باشد. يا اين‌كه توانمندي‌هاي فرد در خدمت سربازي، افزايش پيدا كند. اين قانون ظرفيت‌هاي بسيار خوبي دارد براي كار كردن.

 

اما همه مي‌پرسند چه خبري داريد كه مشمول سربازي نرود؟! اگر كسي بيايد در سربازي، مهارتي فرابگيرد. يا امكاني باشد كه اين يك جوان با ليسانس بتواند در امور مربوط به رشته تخصصي خودش يا نزديك به آن فعاليت كند، يك سال و نيم، دو سال تجربه كارورزي پيدا مي‌كند. بايد بياييم تلاش كنيم استفاده بهينه از سربازي داشنه باشيم، نه اين‌كه خط بكشيم روي اصل سربازي. دستاويز ما بايد جاهايي باشد كه مي‌تواند ظرفيت‌ها را شكوفا كند.

- در اصلاحيه قانون جديد، پيش‌بيني شده است كه دوره سربازي با توجه به بكارگيري سرباز در نيروهاي مسلح، بخشي از سابقه كار به حساب بيايد؟ يعني مثلا يك حسابدار بتواند در زمان سربازي، كارآموزي كند و در انتها مداركي بگيرد كه وقتي خواست در يك شركت خصوصي كار كند، سابقه كار ارايه دهد؟

در آينده قطعا به اين شكل مي‌شود. در خود ناجا طرحي به نام توانمندسازي سربازي اجرا شد كه بتوانيم گواهي‌هايي را به سرباز بدهيم كه او بتواند پس از دوره سربازي از آن استفاده كند. مي‌شود اين كارها را كرد. اما متاسفانه روي چيزهاي ديگر تمركز مي‌كنيم.

- سربازان غايب گويا تا 3 خرداد فرصت دارند خودشان را معرفي كنند. اما پس از آن مجازات‌هايي دارند، مجازات‌ها چگونه است؟

بله درست است؛ خوشبختانه در اين چند مرحله اطلاع‌رساني، تعداد زيادي از غايبين آمده‌اند و خود را معرفي كردند. قبلا گفته شده بود كسي كه از يك روز تا 10 سال غيبت دارد، 3 ماه اضافه خدمت بايد انجام بدهد. اين ايرادي بود در قانون قبلي. اما در قانون جديد پيش‌بيني شده، كساني كه تا سه ماه غيبت دارند؛ 3 ماه اضافه خدمت.

مشمولاني كه بيش‌تر از 3 ماه داشته باشند، 6 ماه اضافه خدمت براي آنها پيش‌بيني شده است. اما اگر بيش‌تر از يك سال شد، علاوه بر اين 6 ماه اضافه خدمت، به عنوان فراري به محاكم قضايي معرفي مي‌شوند. مجازات‌هايي هم شركت‌ها و سازمان‌هايي كه مشمولين غايب را به خدمت مي‌گيرند وجود دارد كه در قانون آمده است.

 

 

< قبلی		بعدی >