فريد براتي:اعدام‌هايي كه در ملأعام صورت مي‌گيرد از نظر روانشناختي در مردم ايجاد حالت‌هاي مختلف مي‌كند. اگر در مراسم اعدامي افراد زيادي براي تماشا بيايند احتمالا به دلايل كنجكاوي يا هيجان است. اگر بحث كنجكاوي مطرح باشد به دليل اين است ‌كه به يك‌سري سوالات درون ذهن خود پاسخ دهند، اما در بحث مهم‌تري افراد به دنبال هيجان هستند.  در كشورهاي مختلف دنيا مردم براي هيجان پول مي‌دهند تا هيجان بخرند. مثلا پرش از صخره‌هاي بلند، پارك‌هاي آبي و... چون برخي اوقات هيجان در انسان به يك نياز مهم مطرح مي‌شود.

 

در كشور ما شايد چون انسان‌ها به حد كافي هيجان ندارند و شرايط در جامعه براي ايجاد هيجان مهيا نيست به ديدن چنين مراسمي مي‌روند. از نظر اجتماعي نيز اين مراسم دلايلي را با خود دارند مثل حس انتقام‌جويي و قصاص. در برخي موارد افراد به دليل احساسات درونيشان به ديدن اين صحنه‌ها مي‌روند و با ديدن چنين صحنه‌هايي در خود احساس شعف و هيجان مي‌كنند. هرچند بايد ديد آيا واقعا هجوم و استقبال اين افراد ناشي از شعف و هيجان است يا نه؟

 

چون جاهايي افراد احساس مي‌كنند كه مورد ظلم قرار گرفته‌اند يا غرورشان خدشه‌دار شده است به همين دليل گمان مي‌كنند اگر اين صحنه‌ها را ببينند از نظر روحي و رواني تخليه مي‌شوند به همين دليل به ديدن چنين مراسمي مي‌روند.  در كل، اين مراسم دو بعد دارد يكي ديني و ديگري اجتماعي. از منظر ديني شايد اشخاصي فكر مي‌كنند اين مراسم براي تنبيه افراد بسيار خوب است مشروط بر اين‌كه اعدام‌ها بعد از وقوع جرم سريعا اجرا شود تا تاثير داشته باشد اما از نظر اجتماعي اين مراسم مي‌تواند مقداري الگوهاي نامناسب دربرداشته باشد مثل رواج روحيه خشن و خشك در جامعه.

 

به‌طور كلي قصاص مي‌تواند در شرايط بهتري هم صورت بگيرد. اما نه در ملأعام كه همهمه و ازدحام باعث شود كه روحيه جامعه دچار مشكل شود. اما از نظر ديني هم اعدام يك حكم الهي است پس بهتر است كه قوه قضاييه بين اعدام و مكان اعدام به نوعي تعادل ايجاد كند. همچنين به خانواده‌ها توصيه مي‌شود اگر خود براي ديدن اين‌گونه مراسم مي‌روند فرزندان را همراه خود نبرند چون ممكن است در آينده مشكلاتي در روح و روان فرزندان آنها ايجاد شود.

*روانشناس

 

بعدی >