| منصوره محمدطاهر |در گذر زمان همه‌چيز تغيير مي‌پذيرد و آنچه ماندگار مي‌ماند كه اين تغيير را بپذيرد و خود را با شرايط جديد منطبق كند. توجه به كتاب و كتابخواني در دنياي متكثر رسانه‌اي و شلوغ روزمرگي‌ها با توجه به شرايط پيشين بي‌انصافي است. اين متن ضمن بيان عوامل موثر بر رشد فرهنگ كتابخواني به بيان شيوه‌هاي تغيير و روزآمدي در برخورد با موضوع كتابخواني مي‌پردازد.  اين يك تصور غلط است كه فكر كنيم با توسعه رسانه‌هاي ديداري و شنيداري ماهواره، راديو و تلويزيون و شبكه ارتباطي اينترنتي، مخاطب و علاقه‌مندان به مطالعه و تحقيق از كتاب بي‌نياز شده‌اند. كتاب يك ابزار فرهنگي كهن است كه از قرن‌ها پيش با انسان بوده است. كتاب در ابتدا وسيله‌اي بود براي ثبت وقايع، علوم و همچنين متون مذهبي، بعدها با رونق گرفتن صنعت چاپ و متولد شدن هنر داستان نويسي، كتاب جنبه سرگرمي هم يافت.

حس نياز به كتاب و آموختن كتابخواني

كمبود وقت، زياد شدن سرگرمي‌ها و گراني كتاب‌ها علت‌هايي است كه افراد براي دوري از كتاب عنوان مي‌كنند. اما اگر هر سه اين علت‌ها را با نگاهي كوتاه بررسي كنيم متوجه مي‌شويم كه براي كسي كه كتابخوان باشد به سادگي قابل رفع است. اول اين‌كه روزانه بخش زيادي از وقت مردم به عنوان وقت مرده مي‌گذرد مي‌تواند با كتاب به خوبي زنده شود. دوم اين‌كه در كنار بسياري از سرگرمي‌هاي دنياي امروز كه فقط زمان را مي‌گيرند كتابخواني فوايد بسيار دارد  و در آخر اين‌كه با عضويت در كتابخانه‌ها مي‌توان دسترسي ارزان‌تري به كتاب‌ها داشت.  در نتيجه مي‌توان گفت اينها بهانه‌هايي براي رهايي اين سوال است كه چرا كتاب نمي‌خوانيم؟!!!

 

اگر يك پله به عقب بازگرديم و از اين دلايل بگذريم درمي‌يابيم مهم‌ترين دليل براي دوري افراد از كتاب و جايگاه كمرنگ كتابخواني«حس نياز نداشتن» به كتاب است. در ذهن افراد عموما كتاب به عنوان يك گزينه تعريف نشده است و هيچ حس نيازي نسبت به آن ندارند و به عبارتي لذت كتاب خواندن را نياموخته‌اند. مطالعه مي‌تواند در زندگي فرد، اثرات زير را داشته باشد و نمايانگر انگيزه‌هاي مختلف اجتماعي و شخصي افراد براي مطالعه باشد.

 

1. مطالعه موجب آگاهي بيش‌تر فرد از مسائل موجود و كسب مهارت او براي حلّ آنها مي‌شود.

2. مطالعه در كسب اعتبار فرد و رهايي او از احساس حقارت و خود كم‌بيني شده و باعث كسب اعتماد به نفس بيش‌تر در فرد مي‌شود.

3. مطالعه در تحكيم عقايد و نظريات فرد و كسب شيوه فكر و ديدگاه‌هاي جديد و آمادگي او جهت شركت در مباحثات و مجادلات نظري موثر است.

4. مطالعه موجب برخورد و آشنايي فرد با شاهكارهاي ادبي مي‌شود.

5. مطالعه مطالب سرگرم‌كننده و جالب، موجب فراغت فرد از اضطراب‌ها و تسكين و آرامش مي‌شود. (اماني، غفور، 1380، ص 25)  كتاب و علاقه به آن چيزي نيست كه ما از طريق توارث كسب كنيم، يعني از پدر و مادر خود به ارث ببريم. اين يك حس كسب كردني است. يادگيري و آموختن هم در سنين پايين خيلي بهتر جواب مي‌دهد. پس بايدرفتار و آدابي آموخته شود و علاقه‌اي ايجاد گردد. تشويق به خواندن كتاب اگر به خوبي صورت گيرد، فرد كتابخوان خود به خوبي مي‌تواند دلايلي را كه ذكر شد مرتفع سازد.

 

تبليغ و تشويق به كتابخواني

فرهنگ‌سازي از طريق آماده‌سازي بستر و محيط مناسب براي كتابخواني يكي از روش‌هاي موفق افزايش ميزان كتابخواني است. سياستي كه در چند سال اخير از سوي بعضي از ناشران و وزارت ارشاد اعمال شده، انتشار كتاب‌هاي جيبي در موضوعات مختلف باب شده است. مسئله‌اي كه كمك زيادي به حل مشكل كتابخواني مي‌كند. حمل آسان اين نوع كتاب‌ها و همراه داشتن آنها موجب مي‌شود كه كتاب هميشه با ما باشد و زمان مرده‌اي را كه داريم به خوبي پر كند.

 

قرار دادن اين كتاب‌ها در اتوبوس‌ها و چاپ كتاب‌هاي مترو نيز در ورود دوباره كتاب به زندگي روزمره مردم موثر بوده است.  در سمينار«تشويق كتابخواني و اثرات آن بر بازار كتاب» نمايشكاه كتاب سئول خانم پاتريكا جور از اتحاديه ناشران امريكا راه‌هاي تشويق كتابخواني در امريكا با مشاركت سازمان‌ها و نهادها گفت: يكي از راه‌هاي تشويق كتابخواني در امريكا استفاده از چهره‌هاي مشهور است؛ بدين نحو كه پوستر چهره‌هاي مشهور در حالي كه در حال كتاب خواندن هستند نشان داده مي‌شود.

 

در اين مراسم همچنين كيم كي چول از روزنامه«چو سان ديلي» درباره همكاري با اتحاديه ناشران كره براي تبديل اتاق‌هاي نشيمن به كتابخانه اظهار داشت: در اين روش خانواده‌ها از طريق روزنامه آمادگي خود را براي تبديل اتاق نشيمن منزل خود به كتابخانه اعلام مي‌كنند و سپس اتحاديه ناشران كره كتب مورد نياز و روزنامه چوسان تجهيزات مورد نياز كتابخانه را فراهم مي‌كند.

 

استفاده از تكنولوژي و روش‌هاي نوين

همان‌طور كه گفته شد نكته مهم در ماندگاري در جريان گذر تغيير و استفاده از روش‌هاي نوين است. درست است كه ورود رسانه‌هاي جديد عرصه را براي كتاب تنگ كرد ولي براي رشد كتابخواني بايد از همين رسانه‌ها كمك گرفت. كارشناسان فروش كتاب دراين محيط‌هاي مجازي مي‌توانند با استفاده از تكنيك‌هاي موثر فروش كتاب مورد نظر را تبليغ و به فروش برسانند. تعداد شركت‌هايي كه روز به روز با تكنيك‌هاي نو و به روز و متناسب با شرايط اجتماعي و فرهنگي به رسانه‌هاي اجتماعي مي‌پيوندند، دليلي بر اين مدعا هستند كه مي‌توان با ملحق شدن به اين گروه‌ها به معرفي و فروش پرداخت.

 

افزون بر آن بانظرات و نقدهاي وارده آشنا شد و از آنها براي ادامه مسير بهره لازم را به‌كار گرفت.  به صورت گسترده از شبكه‌هاي اجتماعي به عنوان حلقه‌هاي ارتباطي در راستاي كتابخواني استفاده كنيم و براي هر چه فعال‌تر كردن جنبش كتابخواني به صورت گسترده اقدام به انتشار و تبادل كتاب در شبكه‌هاي اجتماعي مختلف كنيم.  در پايان بايد گفت براي رشد فرهنگ كتابخواني و توجه به كتاب ضمن ايجاد حس نياز به واسطه تبليغ و تشويق به كتابخواني، بايد به استفاده از روش‌هاي نوين همراه با ايجاد تغييراتي روي آورد تا كتابخواني در دنياي پرمشغله مردمان امروز وارد شود.

 

< قبلی		بعدی >