گروه سياسي- احسان تقوايي: در حالي كه همگان منتظر مكان و زمان آغاز مذاكرات ميان ايران و گروه 1+5 هستند، اما هنوز هم اين مسئله حل نشده و به قوت خود باقي است. هرچند كه پيش بيني اكثر كارشناسان مبتني بر اين امر بوده كه استانبول مكان مذاكره ميان ايران و 1+5 خواهد بود، اما اخيرا اين نظر با ترديد مواجه شده است.

 

 

انگيزه تركيه براي ميزباني از ايران با 1+5چيست؟

 

رامين مهمانپرست، سخنگوي وزارت امور خارجه كشورمان كه صبح سه‌شنبه در نشست هفتگي خود با خبرنگاران سخن مي‌گفت درباره موضوعات مورد بحث در نشست ايران و كشورهاي عضو 1+5، افزود: با توجه به اين‌كه دو طرف ظاهرا براي برگزاري اجلاس آمادگي دارند مشكلي براي توافق درباره زمان و مكان مذاكرات نيست. مكان‌هايي براي اين گفت‌وگو مطرح مي‌شود كه استنباط مي‌شود شايد استانبول بيش‌ترين احتمال برگزاري نشست را داشته باشد اما هنوز قطعي نشده است.

 

علاوه بر اين علي اكبر صالحي وزير امور خارجه جمهوري اسلامي ايران نيز از احتمال برگزاري مذاكرات ايران با 1+5 در جايي غير از استانبول خبر داده است. علي اكبر صالحي وزير امور خارجه كه پيش از اين از انجام مذاكرات ميان ايران و 1+5 در استانبول تركيه خبر داده بود، ديروز در كنفرانس خبري با وزير امور خارجه عمان درباره اين مذاكرات گفت:

 

 

كشور تركيه آمادگي خود را اعلام كرد، اما تا روز شنبه ممكن است كشورهاي ديگري نيز براي برگزاري گفت‌وگوها ميان ايران و 1+5 اعلام آمادگي كنند. هرچند وزير امور خارجه ايران تاكيد كرده است كه تصميم‌گيري براي تعيين محل مذاكرات مربوط به آقاي جليلي و خانم اشتون است اما وي گفته كه شايد كشور ديگري انتخاب شود.

 

حال سوالات مختلفي در اين زمينه مطرح مي‌شود. يكي از اين سوالات اين است كه چرا با وجود اين‌كه روزهاي گذشته انتخاب استانبول به عنوان ميزبان مذاكرات ايران و گروه 1+5 تقريبا قطعي شده بود، اما حال اين انتخاب با ترديد روبه‌رو شده است؟ سوال ديگر اين است كه انگيزه تركيه از اعلام آمادگي براي ميزباني از ايران و 1+5 چه است؟

 

علاوه بر سوالات فوق برخي از كارشناسان اين پرسش را مطرح مي‌كنند كه چرا روسيه كه سوابق و نگاه‌هاي نزديك‌تري به ايران دارد و در ارايه طرح گام به گام نيز از خود تلاش نشان داده بود، به عنوان ميزبان گفت‌وگوها انتخاب نشده يا از جانب ايران مورد تاكيد قرار نگرفته است؟تركيه بنا به دلايل مختلف علاقه‌مند به ميزباني از ايران و غرب جهت آغاز گفت‌وگوهاي خود است.

 

اين نكته دور از ذهن نيست كه در حالي كه بار ديگر موضوع فعاليت‌هاي هسته‌اي ايران در محافل بين‌المللي داغ شده است، تركيه با غرب در اين زمينه كه ايران هسته‌اي توازن در منطقه را بر هم مي‌زند، هم عقيده است. هرچند يك ايران هسته‌اي از نقطه نظر تركيه توازن منطقه را از بين مي‌برد اما در عين حال آنكارا بر اين عقيده است

 

كه گسترش تحريم‌ها عليه ايران تجارت تركيه با جمهوري اسلامي را تحت تاثير قرار مي‌دهد. علاوه بر اين تركيه اكنون بيش از هر زمان ديگري به دنبال ثبات در منطقه است و بهترين راه‌حل براي پايان دادن به بن بست هسته‌اي ايران را مذاكره و راهكار‌هاي ديپلماتيك مي‌داند كه پيامد‌هاي مخرب مداخله هسته‌اي را به همراه ندارند.

 

شايد بتوان گفت چون تركيه عضو ناتو است و علاوه بر اين شديدا در پي عضويت دراتحاديه اروپاست، مي‌كوشد تا بدينوسيله بتواند به عنوان بازيگري موثر جايگاه خود را در معادلات فرا منطقه‌اي هم ارتقا دهد و براين اساس شديدا نيازمند آن است كه از سوي اروپا مورد توجه قرار گيرد لذا علاقه‌مند به ميزباني مذاكرات تهران با 1+5 است.

 

برخي از كارشناسان بر اين نظرند كه نقشي كه تركيه طي پنج سال اخير براي خود تعريف كرده است يك نقش كاتاليزور بوده است و در پي آن بوده كه نقش واسط را در تحولات منطقه‌اي دنبال كند. جاي هيچ ترديدي نيست كه تلاش تركيه براي ايفاي نقش ميانجي در مجادله هسته‌اي ايران با غرب و ميزباني مذاكرات هسته‌اي در اين زمينه اعتباري جهاني براي آنكارا به دنبال داشته است كه كنار گذاشتن اين نقش براي تركيه عقلاني به نظر نمي‌رسد. تركيه در آستانه ورود به دروازه اتحاديه اروپا قرار دارد و براي عبور از آن نيازمند كسب اعتبار‌هاي جهاني متعدد است.

 

البته ميزباني تركيه در مذاكرات ميان ايرن1+5 خالي از انتقاد نيست. بسياري از ناظران سياسي با اشاره به مواضع اخير تركيه در قبال منطقه درباره بي‌طرفي تركيه ابراز ترديد مي‌كنند. پذيرش استقرار طرح سپر موشكي ناتو در خاك تركيه آن هم با مشاركت امريكا، مواضع غرب‌گرايانه تركيه در قبال تحولات منطقه به‌ويژه عليه عراق و سوريه، تحركات آنكارا در مقابله با بيداري اسلامي با ترويج الگوي سكولاريسم و...

 

از جمله مواردي هستند كه بسياري را برآن داشته تا در مواضع بي‌طرفي تركيه ابراز ترديد كنند. درباره عدم ميزباني روسيه در مذاكرات ميان ايران و 1+5 نيز احتمالاتي مطرح مي‌شود. هرچند گرايش‌ها و نظرات مسكو بيش‌تر به تهران نزديك است تا به آنكارا، اما ميزباني مسكو نه از طرف ايران و نه از طرف غرب مطرح نشده است.

 

شايد بتوان گفت فرض بر اين است كه در اين مذاكرات كشوري غير از طرفين گفت‌وگو ميزباني مذاكرات را برعهده داشته باشد و به دليل اين‌كه روسيه خود عضو گروه 1+5 است نمي‌تواند ميزبان گفت‌وگوها باشد.كارشناسان سياسي بر اين نظرند كه تهران مي‌تواند با ارايه پيشنهادي مبني بر ميزباني روسيه براي گفت‌وگوهاي هسته‌اي،

 

به‌طور آشكارا مواضع خود را اثبات كرده و بدين طريق حمايت روسيه را نيز براي دفاع از صلح در منطقه و پشتيباني از ايران به عنوان كشوري مقاوم در برابر غرب به دست آورد. انتخاب روسيه هم مي‌توانست پيامي به غرب درباره تاييد پيشنهاد گام به گام روس‌ها باشد و هم روس‌ها را در حمايت از ايران ثابت قدم و استوارتر نگه دارد.

 

 

 

بعدی >