آيت ا‌لله هاشمي‌رفسنجاني گفت: شكل موجود رابطه ‌ايران و روسيه بر مبناي انتخاب استراتژيك تهران نبوده است.   رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام در گفت‌وگويي با سايت مركز مطالعات ايران و اوراسيا اظهار داشت:  روس‌ها تحت‌ فشار امريكا هستند. منافعي‌ در روابط‌ با امريكا دارند. گاهي‌ فشار امريكا حركت‌ روسيه‌ را كند مي‌كند. اما هيچ‌وقت‌ اين‌ حركت‌ قطع‌ نشده‌ و برنامه‌هايمان‌ ادامه‌ دارد.  وي افزود: بحث انتخابات رياست‌جمهوري در روسيه مهم است.

 

اين انتخابات يكي از عواملي است كه بر مواضع مقامات كرملين در حوزه سياست خارجي و در قبال ساير كشورها تاثير مي‌گذارد. روابط ايران و روسيه نيز از اين تاثيرات مستثني نيست، چرا كه دولت روسيه به‌ويژه آقاي پوتين براي پيروزي در اين انتخابات نياز به اتخاذ و نمايش مواضع ضدامريكايي و نشان دادن استقلال عمل در سياست خارجي دارد.

 

آيت‌الله هاشمي تصريح كرد: روسيه هم مثل غربي‌ها نگران قدرت يافتن ايران در جهت دسترسي به سلاح هسته‌اي در صورت ضرورت است. از نگاه طرف روس، هم در غرب و هم در طرف ايراني، تمايلي براي حل اين مسئله مشاهده شده است. به عبارت ديگر، دو طرف با درك ناكامي راه‌حل‌هاي گذشته ممكن است از راه‌حل جديد استقبال كنند. لذا، طرح اين ابتكار مسئله‌اي عيني است كه اتفاق افتاده و در آن بحث اعتبار و حيثيت روسيه نيز در ميان است. اما درباره اين‌كه چشم‌انداز اين طرح چيست بايد روند تحولات را رصد كرد.

 

وي با اشاره به اين مسئله كه ايران بايد پذيرد كه روسيه نمي‌تواند بازي مستقلي در موضوع پرونده هسته‌اي ايران داشته باشد تصريح كرد: اين موضوع يك «پكيج» است و نهادها و كشورهاي درگير در اين پرونده، چه در شوراي امنيت سازمان ملل و چه در سازمان بين‌الملل انرژي اتمي، استقلال عمل روسيه را بر نمي‌تابند. بايد به اين نيز توجه داشت كه مسائل حول موضوع پرونده هسته‌اي ايران دوجانبه نيست و اساسا ماهيتي چندجانبه دارد.

 

اين در حالي است كه در برخي روابط دوجانبه نيز استقلال عمل مفهومي كاملاً نسبي و وابسته به شرايط و در برخي مقاطع غيرممكن دارد.  رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام ادامه داد: رويدادهاي اخير نشان داد كه روابط ايران و روسيه آن‌گونه كه تصور مي‌شد از استحكام كافي برخوردار نيست و در شرايط شكننده‌اي قرار دارد.

 

اگرچه تحليلگران و افكار عمومي داخلي ماهيت دوگانه سياست خارجي روسيه را مهم‌ترين دليل اين شكنندگي مي‌دانند، اما پيش از آن‌كه بخواهيم روس‌‌ها را متهم به هر صفت يا رفتاري بكنيم، بايد ديد كه نوع نگرش و سياست‌هاي ايران نسبت به همسايه شمالي خود تا چه اندازه مبتني بر واقعيت‌ها و تا چه اندازه مبتني بر فضاي ذهني خودساخته بوده است.  وي در بخش ديگري از گفت‌وگوي خود اظهار داشت: مي‌توان گفت كه شكل موجود رابطه ‌ايران و روسيه بر مبناي انتخاب استراتژيك ايران نبوده است.

 

روابط جديد ايران و روسيه در شرايطي شكل گرفت كه جمهوري اسلامي ايران به دليل دشمني‌هاي ايالات متحده با فشارهاي متعددي مواجه بود و همكاري با كشورهايي مانند روسيه براي ايران مي‌توانست از اهميت زيادي برخوردار باشد.  آيت‌الله هاشمي يكي از آسيب‌هاي سياست خارجي ايران در سال‌هاي اخير را گرايش به سياه و سفيد ديدن كشورها دانست و تاكيد كرد:

 

درباره روسيه نيز به نظر مي‌رسد كه در جريان تحولات اخير تحليل‌ها به سمت اين موضوع سوق پيدا كرده‌اند كه روس‌ها از سمت سفيدي به سمت سياهي رفته‌اند. در حالي كه بايد پذيرفت كه بسياري از كشورها مي‌توانند در فضاي خاكستري قرار داشته باشند و اين نوع رفتار ماست كه مي‌تواند آنها را به سمت سفيدي يا سياهي سوق دهد. اين حالت بدترين حالتي است كه مي‌تواند در روابط با روسيه رخ دهد.  وي تصريح كرد:

 

روس‌ها در دكترين سياست خارجي خود تحت عنوان سند تدبير سياست خارجي يا سند مفهوم سياست خارجي اولويت‌هاي خود را بيان كرده‌اند. بر اساس اين دكترين، ايران اولويت پنجم سياست خارجي روسيه است. از طرفي در بحث تهديدات غيرمستقيم نيز ايران به عنوان يك تهديد غير مستقيم مطرح مي‌شود. حتي در آخرين سند صراحتا گفته شده است كه ايران هسته‌اي تهديدي امنيتي براي روسيه است.

< قبلی		بعدی >