| ياسر موحدفرد* | شاهنامه فردوسي بزرگ‌ترين و پر مايه‌ترين كتاب حماسي دنيا چه به لحاظ تعداد ابيات و چه به لحاظ محتوا است. به تاييد كارشناسان و اهل فن نظير اين كتاب را در ادبيات ملل ديگر نداريم. شاهنامه نه تنها بر ادبيات فارسي بلكه بر ادبيات جهان تاثير شگرفي داشته است. بسياري از شاعران نام‌آور مانند خيام، حافظ، سعدي، مولوي و نظامي تحت تاثير شاهنامه بوده‌اند و در جاي جاي ديوان خود به آن اشاره كرده‌اند. در واقع اين بزرگان نخستين شاهنامه پژوهان بوده‌اند.  شاهنامه تاكنون به بيش از 40 زبان ترجمه شده است.

 

جنبش برگردان و پژوهش شاهنامه از قرن 18 ميلادي در اروپا پا گرفت. اروپايي‌ها از همان هنگام در زمينه نسخه‌شناسي تخصص ويژه‌اي داشتند و بسياري از نسخه‌هاي اصل شاهنامه را در اختيار دارند كه در مراكز معتبري مثل كتابخانه‌ها و موزه‌ها نگه‌داري مي‌شود.به دليل ستمي كه برخي حاكمان ستمگر بر انديشمندان ايراني روا داشته‌اند، 200 سال شاهنامه ستيزي در كشور ما وجود داشته است. فردوسي شيعه بوده و در بسياري از ابيات شاهنامه هم به آن اشاره مي‌كند:

 

به نام نبي و علي گفته ام/ گهرهاي معني بسي سفته‌ام. فردوسي پيوند‌دهنده تمدن ايراني و اسلامي است. از اين رو برخي حاكمان تحمل شنيدن نام فردوسي را نداشته‌اند.  دانش‌هاي گوناگوني در كتاب سترگ شاهنامه فردوسي وجود دارد و مي‌توان زمينه‌هاي گوناگون علمي، هنري، پزشكي، فرهنگي، تاريخي و... را در 10 هزار سال پيشينه تاريخي و تمدني ايران جست‌وجو كرد. فردوسي نيز در جاي‌جاي شاهنامه به اين موضوع اشاره مي‌كند.

 

از اين رو اميدواريم دانشنامه شاهنامه فردوسي را تنطيم كنيم.  بنياد فردوسي يك سازمان مردم نهاد است كه در تاريخ 27/12/ 84 با مجوز رسمي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري به ثبت رسمي رسيد. شاهنامه پژوهان برجسته ايراني و خارجي، هنرمندان، اهالي رسانه و دانش‌آموختگان رشته‌هاي گوناگون اعضاي اصلي اين بنياد را تشكيل مي‌دهند. اين بنياد داراي 3000 نفر عضو رسمي و دو دفتر در تهران و مشهد مقدس است.

 

از دستاوردهاي اين بنياد مي‌توان به ثبت هزاره پايان سرايش شاهنامه در فهرست مفاخر و رويدادهاي علمي، فرهنگي و هنري سال 2011 – 2010 ميلادي سازمان يونسكو اشاره كرد كه در سي و پنجمين كنفرانس عمومي يونسكو با اقبال 192 كشور عضو اين سازمان مواجه شد كه اين رويداد نخستين ثبت هجري خورشيدي سازمان يونسكو است.   در 26 اسفند سال گذشته بنياد فردوسي يك جايزه ويژه فردوسي‌شناسي و شاهنامه پژوهي به نام«جايزه آقابزرگ» براي نكوداشت شاهنامه‌پژوهان برجسته كشور راه‌اندازي كرد كه به نام پرفسور حسين آقابزرگ نامگذاري شده است.

اخيرا يكي از برگ‌هاي شاهنامه طهماسبي در يك حراجي 12 ميليون دلار به فروش رسيده است. اين نشانه اهميت و ارزش اين اثر تاريخي براي جهانيان است.

* دبيركل بنياد فردوسي

 

< قبلی		بعدی >