داور شيخاوندي: جوان به عنوان عنصري اثرگذار در جامعه مي‌تواند سرچشمه بسياري از دگرگوني‌هاي اجتماعي باشد. دوران جواني به عنوان دوران بحران لغزش‌ها و غريزه‌ها به حساب مي‌آيد. وجود رفتارهاي غير اجتماعي كه گاهي مورد قبول جامعه قرار نمي‌گيرد از خصوصيات دروني جوانان است براى هدايت جوانان، به كارگيرى روش نرم‏خويى و مدارا بسيار كارساز است؛ زيرا آنان در پرتو اين روش مى‏توانند، از شكست‏هاى خود، پل موفقيت براى آينده‏شان بسازند.

زياده‏روى در سركوب، آتش لجاجت را برمى‏انگيزد. جواني، مهم‌ترين بخش زندگي آدمي است و در دوران، مهم‌ترين مسئله براي جوانان، نيازهاي روحي آنهاست و باز مهم‌ترين مسئله در اين حوزه، نحوه تامين و اقناع مطلوب اين قبيل نيازهاست. تفكيك و بازشناسي نيازهاي اصيل از نيازهاي كاذب نسل جوان، گام موثري در جهت شناخت دنياي دروني آنان است و در مقابل، مساعدت به جوانان براي آن‌كه بتوانند بين نيازهاي منطقي و خواسته‌هاي غيرمنطقي خود فرق بگذارند، آنان را در تعديل خواسته‌هايشان و انطباق با تواناييشان ياري مي‌دهد. هر كاري كه تاكنون براي جلوگيري از قانون شكني جوانان و جلوگيري از عملكرد نامناسب اجتماعي آنها شده است همه در جهت ممنوعيت است با وجود گذشت زمان طولاني از شكل‌گيري نيرويي با عنوان گشت ارشاد اما هنوز نتيجه دلخواه آن‌گونه كه بايد و شايد دستگير نشده است.

مسلما اين نوع برنامه‌ريزي‌ها و رفتارها نمي‌تواند به ساماندهي بينجامد. چراكه ممنوعيت نمي‌تواند اثر مطلوبي به دنبال داشته باشد. جوانان به دنبال توجه هستند و اين نوع برخوردها چيزي جز سركوب طبع جواني با خود به دنبال نخواهد داشت و در نتيجه اين سركوب رعب و وحشت هم در جامعه ميان افراد و به‌ويژه جوانان بيش‌تر مي‌شود از جمله نتايج ديگر برخورد با افراد از طريق ممنوعيت، معلق ماندن برنامه‌ها است. به جاي آن‌كه بتوانند در دل جوانان جاي بگيرند در مقابل آنها قرار مي‌گيرند. در راستاي ساماندهي لازم است بدانيم ريشه مسئله به كجا بازمي‌گردد و آيا مي‌توان مسئله را حل كرد يا خير. بايد با برنامه‌ريزي‌ها در جهت ساماندهي آسيب‌هاي اجتماعي به جايي برسيم كه هزينه‌هاي كمتر اما بهره‌وري بيش‌تري در اين زمينه داشته باشيم نه اين‌كه تنها ممنوعيت و دستگيري يا توبيخ وجود داشته باشد. ذات طبيعي هر جواني است كه مي‌خواهد هويت داشته باشد و با ممنوعيت تنها مي‌توان براي مدتي محدوديت ايجاد كرد ولي ساماندهي به وجود نمي‌آيد. ما هر سال با آغاز فصل تابستان با برخورد نيروهاي امنيت اخلاقي مواجه مي‌شويم اين اقدام هرچند هر سال در اين زمان شروع مي‌شود اما بهره‌اي به دنبال نخواهد داشت. در درجه اول بهترين كار آن است كه جوانان را به خلوت نرانيم. خطر و ضرر خلوت خيلي بيش‌تر از محيط آشكارا است. اگر جوان از رفتن به كافي‌شاپ، خيابان و غيره منع شود چيزي جز سرخوردگي براي او به همراه نخواهد داشت از آنجا كه جامعه ما جامعه پرجواني است بنابراين امكانات رفاهي، تفريحي و سازماندهي شده مي‌تواند بسيار اثرگذار باشد نيازهاي جوانان و مردم نياز به مطالعه دارد تا بتوانيم افراد را از راه‌هاي ناسالم به راه‌هاي سالم سوق دهيم. قبل از آن‌كه ترس و بيم و گريز در افراد و به‌ويژه جوانان يك جامعه ايجاد شود بايد نويد اميد و آرامش را در آنها ايجاد كنيم.

برخورد محكم و تند و سركوب با جوانان در مقابل جواني آنها در بلندمدت مي‌تواند باعث سرخوردگي، غم در جان جوانان و جانشيني خشونت به جاي خوشحالي و شادي آنها مي‌شود. خيلي موارد كم ديده شده است كه مسئولان بتوانند درصدد ساماندهي برآيند و اكثرا به سركوب متوسل شده‌اند. بدبيني، دلمردگي و غمگيني مي‌تواند از نتايج مهم سركوب به حساب‌ آيد.

با توجه به اين‌كه شادي متولي ندارد اما غم و غصه متولي دارد، در نتيجه با افزايش خودكشي در جامعه مواجه مي‌شويم. اگر در جامعه شرايط شادي فراهم نباشد خشونت جاي آن را خواهد گرفت و اگر جوانان با توسل به راه‌هاي قانوني نتوانند شادي كنند با كمك راه‌هاي غيرقانوني شادي مي‌كنند. مواد مخدر يكي از تبعات عدم وجود شادي در جامعه است. نبايد بگذاريم نيروهاي سازنده يك جامعه تبديل به نيروهاي بازنده شود. شادي در جوانان به عنوان يك مولفه مثبت مورد نظر است نشاط زمينه مي‌خواهد و تا نتوانيم زمينه‌هاي مناسب نشاط جوانان را آن‌گونه كه مناسب است فراهم كنيم نخواهيم توانست كنترل مناسبي بر جوانان و حتي افراد جامعه داشته باشيم.

* آسيب‌شناس اجتماعي، عضو هيئت علمي دانشگاه

< قبلی		بعدی >